<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X63n1259">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1259 禪門鍛鍊說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1259 禪門鍛鍊說</title>
			<author>明 戒顯著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1259</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">禪門鍛鍊說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00238">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00238</charName>
				<mapping cb:dec="983278" type="PUA">U+F00EE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+39CC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00562">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName>
				<mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04255">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04255</charName>
				<mapping cb:dec="987295" type="PUA">U+F109F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27FC7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+也]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05218">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05218</charName>
				<mapping cb:dec="988258" type="PUA">U+F1462</mapping>
			<mapping type="unicode">U+213BA</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[祝/土]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06873">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06873</charName>
				<mapping cb:dec="989913" type="PUA">U+F1AD9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2231E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>迴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[廷-壬+(同-(一/口)+巳)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10147">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10147</charName>
				<mapping cb:dec="993187" type="PUA">U+F27A3</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>狷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[狁-儿+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15080">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15080</charName>
				<mapping cb:dec="998120" type="PUA">U+F3AE8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DE97</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爬</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[爬-爪+瓜]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15090">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15090</charName>
				<mapping cb:dec="998130" type="PUA">U+F3AF2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AE7C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焊-干+恭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15111">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15111</charName>
				<mapping cb:dec="998151" type="PUA">U+F3B07</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+89B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[覤-儿+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15673">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15673</charName>
				<mapping cb:dec="998713" type="PUA">U+F3D39</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+259FE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[窾-士+上]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16414">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16414</charName>
				<mapping cb:dec="999454" type="PUA">U+F401E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3684</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[壹-豆+(是-日+田)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-05T10:37:04">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0774b" n="0774b"/>
<lb ed="X" n="0774b01"/>
<lb ed="X" n="0774b02"/>
<lb ed="X" n="0774b03"/>
<lb ed="X" n="0774b04"/>
<lb ed="X" n="0774b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1259-A 鍛鍊說十三篇自序</cb:mulu><head>No. 1259-A
<lb ed="X" n="0774b06"/><lb ed="R112" n="0985a01"/> 鍛鍊說十三篇自序</head>
<lb ed="X" n="0774b07"/>
<lb ed="X" n="0774b08"/><lb ed="R112" n="0985a02"/><p xml:id="pX63p0774b0801">鍛禪說而擬之孫武子何也。以正治國。以奇用兵。柱
<lb ed="X" n="0774b09"/><lb ed="R112" n="0985a03"/>下之言確矣。佛法中據位者。治叢林如治國。用機法
<lb ed="X" n="0774b10"/><lb ed="R112" n="0985a04"/>以鍛禪衆如用兵。奇正相因。不易之道也。拈華一著。
<lb ed="X" n="0774b11"/><lb ed="R112" n="0985a05"/>兵法之祖。西天四七。東土二三。雖顯理致。暗合孫吳。
<lb ed="X" n="0774b12"/><lb ed="R112" n="0985a06"/>至馬駒蹴踏。如光弼軍。壁壘一變。嗣後黃檗臨濟睦
<lb ed="X" n="0774b13"/><lb ed="R112" n="0985a07"/>州雲門汾陽慈明東山圓悟諸老。虗實殺活。純用兵
<lb ed="X" n="0774b14"/><lb ed="R112" n="0985a08"/>機。逮乎妙喜。專握竹篦。大肆奇兵。得人最盛。五家建
<lb ed="X" n="0774b15"/><lb ed="R112" n="0985a09"/>法。各立綱宗。韜略精嚴。堅不可破。而兵法全矣。自元
<lb ed="X" n="0774b16"/><lb ed="R112" n="0985a10"/>及明中葉。鍛鍊法廢。寒<g ref="#CB01926">灰</g>枯木。坑陷殺人。幸天童悟
<lb ed="X" n="0774b17"/><lb ed="R112" n="0985a11"/>老人。提三尺法劍。開宗門疆土。三峰藏老人繼之。<g ref="#CB15210">恢</g>
<lb ed="X" n="0774b18"/><lb ed="R112" n="0985a12"/>復綱宗。重拈竹篦。而鍛鍊復行。陷陣衝鋒。出衆龍象。
<lb ed="X" n="0774b19"/><lb ed="R112" n="0985a13"/>靈隱本師。復加通變。啐<g ref="#CB10437">啄</g>多方。五花八門。奇計錯出。
<lb ed="X" n="0774b20"/><lb ed="R112" n="0985a14"/>兵書益大備矣。余昔居板首。頗悟其法。卜靜匡山。逼
<lb ed="X" n="0774b21"/><lb ed="R112" n="0985a15"/>住歐阜。空拳赤手。卒伍全無。乃不辭杜撰。創爲隨衆
<lb ed="X" n="0774b22"/><lb ed="R112" n="0985a16"/>經行敲擊移換擒<g ref="#CB10437">啄</g>斬劈之法。一時大驗。雖當場苦
<lb ed="X" n="0774b23"/><lb ed="R112" n="0985a17"/>戰。而奏凱多俘。用兵離奇毒辣蓋至極矣。因思人根
<lb ed="X" n="0774b24"/><lb ed="R112" n="0985a18"/>無論利鈍。苟得鍛法。皆可省悟。以人多執死法。不垂
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0774c" n="0774c"/>
<lb ed="X" n="0774c01"/><lb ed="R112" n="0985b01"/>手險崖。雖有人材。多悲鈍置。遂不敢祕。著爲鍛禪之
<lb ed="X" n="0774c02"/><lb ed="R112" n="0985b02"/>說。流布宗門。老師宿衲。雖得此說。未必能行矣。豈惟
<lb ed="X" n="0774c03"/><lb ed="R112" n="0985b03"/>不行。或反嗤議。初踞曲盝者。其身英強。其氣猛利。依
<lb ed="X" n="0774c04"/><lb ed="R112" n="0985b04"/>此兵符。勤加操練。必然省悟多人。出大法將。所願三
<lb ed="X" n="0774c05"/><lb ed="R112" n="0985b05"/>玄戈甲。永見雄強。五位旌旗。不致偃息。知我罪我。所
<lb ed="X" n="0774c06"/><lb ed="R112" n="0985b06"/>弗惜焉。則雖謂之禪門孫武子可也。</p>
<lb ed="X" n="0774c07"/><lb ed="R112" n="0985b07"/><p xml:id="pX63p0774c0701">歲次辛丑孟春上元日住雲居晦山僧東吳願雲戒
<lb ed="X" n="0774c08"/><lb ed="R112" n="0985b08"/>顯自識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774c09"/>
<lb ed="X" n="0774c10"/>
<lb ed="X" n="0774c11"/>
<lb ed="X" n="0774c12"/><lb ed="R112" n="0985b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">禪門鍛鍊說目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0774001" n="0774001"/>禪門鍛鍊說目次</head>
<lb ed="X" n="0774c13"/><lb ed="R112" n="0985b11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX63p0774c1301">堅誓忍苦第一</item><item xml:id="itemX63p0774c1307">辨器授話第二</item>
<lb ed="X" n="0774c14"/><lb ed="R112" n="0985b12"/><item xml:id="itemX63p0774c1401">入室搜刮第三</item><item xml:id="itemX63p0774c1407">落堂開導第四</item>
<lb ed="X" n="0774c15"/><lb ed="R112" n="0985b13"/><item xml:id="itemX63p0774c1501">垂手鍛鍊第五</item><item xml:id="itemX63p0774c1507">機權<g ref="#CB15081">䇿</g>發第六</item>
<lb ed="X" n="0774c16"/><lb ed="R112" n="0985b14"/><item xml:id="itemX63p0774c1601">寄巧回換第七</item><item xml:id="itemX63p0774c1607">斬關開眼第八</item>
<lb ed="X" n="0774c17"/><lb ed="R112" n="0985b15"/><item xml:id="itemX63p0774c1701">研究綱宗第九</item><item xml:id="itemX63p0774c1707">精嚴操履第十</item>
<lb ed="X" n="0774c18"/><lb ed="R112" n="0985b16"/><item xml:id="itemX63p0774c1801">磨治學業第十一</item><item xml:id="itemX63p0774c1808">簡練才能第十二</item>
<lb ed="X" n="0774c19"/><lb ed="R112" n="0985b17"/><item xml:id="itemX63p0774c1901">謹嚴付授第十三</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0774c20"/>
<lb ed="X" n="0774c21"/>
<lb ed="X" n="0774c22"/>
<lb ed="X" n="0774c23"/>
<lb ed="X" n="0774c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0775a" n="0775a"/>
<lb ed="X" n="0775a01"/>
<lb ed="X" n="0775a02"/><cb:docNumber>No. 1259</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0775a03"/><lb ed="R112" n="0986a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>禪門鍛鍊說</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0775a04"/>
<lb ed="X" n="0775a05"/><lb ed="R112" n="0986a02"/><byline cb:type="author">江西南康<name role="" type="person">雲居山</name>眞如禪寺晦山戒顯著</byline>
<lb ed="X" n="0775a06"/><lb ed="R112" n="0986a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">堅誓忍苦第一</cb:mulu><head>堅誓忍苦第一</head>
<lb ed="X" n="0775a07"/><lb ed="R112" n="0986a04"/><p xml:id="pX63p0775a0701">夫爲長老者。據佛祖之正位。則應紹佛祖之家業。作
<lb ed="X" n="0775a08"/><lb ed="R112" n="0986a05"/>人天之師範。則應開人天之眼目。人天眼目者何。佛
<lb ed="X" n="0775a09"/><lb ed="R112" n="0986a06"/>性是<anchor xml:id="nkr_note_add_0775a0901" n="0775a0901"/><anchor xml:id="beg0775a0901" n="0775a0901"/>已<anchor xml:id="end0775a0901"/>。佛祖家業者何。得人是<anchor xml:id="nkr_note_add_0775a0902" n="0775a0902"/><anchor xml:id="beg0775a0902" n="0775a0902"/>已<anchor xml:id="end0775a0902"/>。爲長老而不能使
<lb ed="X" n="0775a10"/><lb ed="R112" n="0986a07"/>衆生開悟佛性。是謂盜名。據正位而不能爲佛祖<g ref="#CB15210">恢</g>
<lb ed="X" n="0775a11"/><lb ed="R112" n="0986a08"/>廓人材。是爲竊位。然欲使衆生開悟佛性。則其心必
<lb ed="X" n="0775a12"/><lb ed="R112" n="0986a09"/>苦。非揣摩剝削。曲盡機權。則衆生佛性不能悟也。欲
<lb ed="X" n="0775a13"/><lb ed="R112" n="0986a10"/>爲佛祖<g ref="#CB15210">恢</g>廓人材。則其身必勞。非勤勇奮厲。痛下鍼
<lb ed="X" n="0775a14"/><lb ed="R112" n="0986a11"/>錐。則法門人材。不能得也。是故爲長老者。必先起大。
<lb ed="X" n="0775a15"/><lb ed="R112" n="0986a12"/>願。立大誓。然後顯大機。發大用。誓願者何。初爲長老。
<lb ed="X" n="0775a16"/><lb ed="R112" n="0986a13"/>卽當矢之龍天。籲之佛祖。苟能使衆生開悟佛性。則
<lb ed="X" n="0775a17"/><lb ed="R112" n="0986a14"/>雖磨筋骨。弊精神。如鑿山開道。竭其力而殉之。不應
<lb ed="X" n="0775a18"/><lb ed="R112" n="0986a15"/>辭也。苟能爲法門<g ref="#CB15210">恢</g>廓人材。則雖彈朝夕。忘寢食。如
<lb ed="X" n="0775a19"/><lb ed="R112" n="0986a16"/>嚙雪吞氈。捍其苦而爲之。不應憚也。思人世爲父母
<lb ed="X" n="0775a20"/><lb ed="R112" n="0986a17"/>者。欲得賢子孫。先之以修德積善。廣行陰隲。及得子
<lb ed="X" n="0775a21"/><lb ed="R112" n="0986a18"/>也。則襁褓之。撫鞠之。顧復之。稍長也。爲之延師傅。董
<lb ed="X" n="0775a22"/><lb ed="R112" n="0986b01"/>藝業。必積數十年勤苦。然後成材。其爲心亦苦矣。思
<lb ed="X" n="0775a23"/><lb ed="R112" n="0986b02"/>武臣欲立功名於邊塞也。必忘頂踵。矢溝壑。蒙霜露。
<lb ed="X" n="0775a24"/><lb ed="R112" n="0986b03"/>犯荆棘。披堅執銳。寢戈枕甲。深入不毛。身經百戰。乃
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0775b" n="0775b"/>
<lb ed="X" n="0775b01"/><lb ed="R112" n="0986b04"/>至墮指裂膚。腹叢箭鏃。萬死一生。然後博一旦之功
<lb ed="X" n="0775b02"/><lb ed="R112" n="0986b05"/>名。其爲身亦勞矣。勞苦如此。宜人人聞風而避。望崖
<lb ed="X" n="0775b03"/><lb ed="R112" n="0986b06"/>而退矣。而盡古今人。卒甘荼蓼而不恤。蹈湯火而不
<lb ed="X" n="0775b04"/><lb ed="R112" n="0986b07"/>辭者。以所圖者大。所倚者重。而收功鉅也。況爲長老
<lb ed="X" n="0775b05"/><lb ed="R112" n="0986b08"/>者。道在津梁三有。濟拔四生。爲從上佛祖增益慧命。
<lb ed="X" n="0775b06"/><lb ed="R112" n="0986b09"/>爲大地衆生開鑿眼目。此何等重任。而顧愛惜勞苦。
<lb ed="X" n="0775b07"/><lb ed="R112" n="0986b10"/>出敎子立武功者下哉。旣愛惜勞苦。必深居端拱。隔
<lb ed="X" n="0775b08"/><lb ed="R112" n="0986b11"/>絕禪流。養尊處優。晏安自適。等叢林於傳舍。視禪衆
<lb ed="X" n="0775b09"/><lb ed="R112" n="0986b12"/>如胡越。冬期夏制。祇了故文。豈不上辜佛祖。仰愧龍
<lb ed="X" n="0775b10"/><lb ed="R112" n="0986b13"/>天。下負師承。爲法門罪人也哉。敎中道。菩薩爲一衆
<lb ed="X" n="0775b11"/><lb ed="R112" n="0986b14"/>生。歷微塵劫。受大勤苦。終不疲厭。今禪衆或數十。或
<lb ed="X" n="0775b12"/><lb ed="R112" n="0986b15"/>百或千。機器當前。豈止一人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0775b1201" n="0775b1201"/><anchor xml:id="beg0775b1201" n="0775b1201"/>已<anchor xml:id="end0775b1201"/>乎。又云。菩薩爲衆
<lb ed="X" n="0775b13"/><lb ed="R112" n="0986b16"/>生故。捨頭目髓腦。血肉手足。遍滿大地。積如須彌。誓
<lb ed="X" n="0775b14"/><lb ed="R112" n="0986b17"/>不以苦故。退失大心。況鍛鍊禪衆。卽勞筋苦骨。飮冰
<lb ed="X" n="0775b15"/><lb ed="R112" n="0986b18"/>茹蘗。較之捨頭目血肉者。縱什百千萬。豈能及菩薩
<lb ed="X" n="0775b16"/><lb ed="R112" n="0987a01"/>萬分之毫末乎。旣入此門。孰不以知識自居。旣爲長
<lb ed="X" n="0775b17"/><lb ed="R112" n="0987a02"/>老。孰不以佛祖自任。處其位當行其事。任其名當盡
<lb ed="X" n="0775b18"/><lb ed="R112" n="0987a03"/>其實。禪衆者實長老成佛之大資具也。鍛鍊者。實諸
<lb ed="X" n="0775b19"/><lb ed="R112" n="0987a04"/>祖得人之大關鑰也。不勤鍛鍊。則必不能開衆生眼
<lb ed="X" n="0775b20"/><lb ed="R112" n="0987a05"/>而得人。不發誓願。則必不肯爲鍛鍊故而忍苦。是故
<lb ed="X" n="0775b21"/><lb ed="R112" n="0987a06"/>未陳鍛鍊之方。先請堅發誓願。誓願立而大本正矣。
<lb ed="X" n="0775b22"/><lb ed="R112" n="0987a07"/>故曰堅誓第一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0775b23"/><lb ed="R112" n="0987a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">辨器授話第二</cb:mulu><head>辨器授話第二</head>
<lb ed="X" n="0775b24"/><lb ed="R112" n="0987a09"/><p xml:id="pX63p0775b2401">欲鍛禪衆。當示眞參。欲下鉗錘。先辨機器。臨濟曰。我
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0775c" n="0775c"/>
<lb ed="X" n="0775c01"/><lb ed="R112" n="0987a10"/>此閒作三種根器斷。或奪境。或奪人。或奪法。或俱奪。
<lb ed="X" n="0775c02"/><lb ed="R112" n="0987a11"/>或俱不奪。此辨驗機器之大要也。唐代禪風鼎盛。機
<lb ed="X" n="0775c03"/><lb ed="R112" n="0987a12"/>器不凡。老古錐接人。皆全機大用。頓斷命根。純用活
<lb ed="X" n="0775c04"/><lb ed="R112" n="0987a13"/>機。殊無死法。至宋以後。參禪用話頭而死法立矣。然
<lb ed="X" n="0775c05"/><lb ed="R112" n="0987a14"/>人至末法。根器愈劣。智巧愈深。狂亂愈紛。定慧愈淺。
<lb ed="X" n="0775c06"/><lb ed="R112" n="0987a15"/>主法者欲令禪衆開廓本有。透脫牢關。不得不用死
<lb ed="X" n="0775c07"/><lb ed="R112" n="0987a16"/>法。時代使然也。然不善用。則雖活法。皆成死法。能善
<lb ed="X" n="0775c08"/><lb ed="R112" n="0987a17"/>用之。則死法中。自有活法。活法者何。辨機器是<anchor xml:id="nkr_note_add_0775c0801" n="0775c0801"/><anchor xml:id="beg0775c0801" n="0775c0801"/>已<anchor xml:id="end0775c0801"/>。禪
<lb ed="X" n="0775c09"/><lb ed="R112" n="0987a18"/>衆入門。先以目機銖兩。定人材之高下。次以探竿影
<lb ed="X" n="0775c10"/><lb ed="R112" n="0987b01"/>草。驗參學之淺深。立主立賓。一問一答。絲來線去。視
<lb ed="X" n="0775c11"/><lb ed="R112" n="0987b02"/>其知有與否。而人根見矣。或上上機器來。卽以師子
<lb ed="X" n="0775c12"/><lb ed="R112" n="0987b03"/>爪牙。象王威猛。拋金圈。擲栗棘視其透關與否。而把
<lb ed="X" n="0775c13"/><lb ed="R112" n="0987b04"/>柄在師家矣。人根旣定。方令進堂。旣進禪堂。卽應入
<lb ed="X" n="0775c14"/><lb ed="R112" n="0987b05"/>室。隨上中下機器而示以話頭。其<anchor xml:id="nkr_note_add_0775c1401" n="0775c1401"/><anchor xml:id="beg0775c1401" n="0775c1401"/>已<anchor xml:id="end0775c1401"/>歷諸方。舊有話
<lb ed="X" n="0775c15"/><lb ed="R112" n="0987b06"/>頭者。或搜刮。或移換。或撥正。雖事無一法。然話頭正
<lb ed="X" n="0775c16"/><lb ed="R112" n="0987b07"/>而定盤星在矣。或曰。有不用話頭。竟以德山臨濟便
<lb ed="X" n="0775c17"/><lb ed="R112" n="0987b08"/>棒便喝接人者如何。曰奇則奇矣。然視人根太高而
<lb ed="X" n="0775c18"/><lb ed="R112" n="0987b09"/>不可槩用也。有不論機器利鈍。禪衆多少。祇用一話
<lb ed="X" n="0775c19"/><lb ed="R112" n="0987b10"/>頭而不變者何如。曰均則均矣。然視人根太混。雖參
<lb ed="X" n="0775c20"/><lb ed="R112" n="0987b11"/>而多不得益也。請言其故。不用話頭者。誠直截痛快。
<lb ed="X" n="0775c21"/><lb ed="R112" n="0987b12"/>不帶廉纖矣。然在昔人則可。在今時則不可。何故。昔
<lb ed="X" n="0775c22"/><lb ed="R112" n="0987b13"/>人根器高勝。定慧力強。一經名師大匠。棒喝提持。一
<lb ed="X" n="0775c23"/><lb ed="R112" n="0987b14"/>信永信。更無誵訛。一徹永徹。更無反覆。所以可用。今
<lb ed="X" n="0775c24"/><lb ed="R112" n="0987b15"/>人以最深之智巧。最紛之狂亂。不用話頭重封密鎖。
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0776a" n="0776a"/>
<lb ed="X" n="0776a01"/><lb ed="R112" n="0987b16"/>痛劄深錐。令情枯智竭。驀地翻身。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0776a0101" n="0776a0101"/><anchor xml:id="beg0776a0101" n="0776a0101"/>但<anchor xml:id="end0776a0101"/>用擊石火閃
<lb ed="X" n="0776a02"/><lb ed="R112" n="0987b17"/>電光一著。以爲門庭縱或承當。多屬光影。而於言句
<lb ed="X" n="0776a03"/><lb ed="R112" n="0987b18"/>關棙。宗師血脈。總未<g ref="#CB15111">覷</g>透。以此號省悟。將來反覆不
<lb ed="X" n="0776a04"/><lb ed="R112" n="0988a01"/>可言矣。故不可用。非全不可用。不可槪用也。老黃龍
<lb ed="X" n="0776a05"/><lb ed="R112" n="0988a02"/>語晦堂曰。若不看話頭。百計搜尋。令自見自肯。卽吾
<lb ed="X" n="0776a06"/><lb ed="R112" n="0988a03"/>埋沒汝也。豈不信哉。止用一話頭者。似平等簡徑。不
<lb ed="X" n="0776a07"/><lb ed="R112" n="0988a04"/>落揀擇矣。然禪衆中。生材有利鈍。受氣有純駁。信道
<lb ed="X" n="0776a08"/><lb ed="R112" n="0988a05"/>有淺深。參學有久暫。買帽者當相頭。著楔者須看孔。
<lb ed="X" n="0776a09"/><lb ed="R112" n="0988a06"/>自然之勢也。宜數息者。敎令觀白骨。宜觀骨者。敎令
<lb ed="X" n="0776a10"/><lb ed="R112" n="0988a07"/>數息。雖佛世不能證果。況末法乎。明大法者。察氣候
<lb ed="X" n="0776a11"/><lb ed="R112" n="0988a08"/>以下鉗錘。識通變而施錐鑿。三根皆利矣。使不問利
<lb ed="X" n="0776a12"/><lb ed="R112" n="0988a09"/>鈍純駁淺深久暫。徒用一話頭以篐學者。畫地而爲
<lb ed="X" n="0776a13"/><lb ed="R112" n="0988a10"/>牢。釘樁而搖櫓。高者抑而不能下。卑者跂而不能至
<lb ed="X" n="0776a14"/><lb ed="R112" n="0988a11"/>矣。此所謂活法而成死法也。妙喜曰。善知識大法不
<lb ed="X" n="0776a15"/><lb ed="R112" n="0988a12"/>明。止以自證悟處指示人。必瞎却人眼。非此之謂乎。
<lb ed="X" n="0776a16"/><lb ed="R112" n="0988a13"/>然則指授話頭。當用何法。亦仍曰作三種根器斷而
<lb ed="X" n="0776a17"/><lb ed="R112" n="0988a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0776a1701" n="0776a1701"/><anchor xml:id="beg0776a1701" n="0776a1701"/>已<anchor xml:id="end0776a1701"/>矣。初機參學者。話大艱深。必然杆格。須令稍有咬
<lb ed="X" n="0776a18"/><lb ed="R112" n="0988a15"/>嚼。以發其根本。氣宇英靈者。話頭寬鬆。易滋卜度。須
<lb ed="X" n="0776a19"/><lb ed="R112" n="0988a16"/>令壁立萬仞以斷其攀緣。如萬法歸一。父母未生前。
<lb ed="X" n="0776a20"/><lb ed="R112" n="0988a17"/>死了燒了等。乃至目前一機一境。雖智愚皆可用。而
<lb ed="X" n="0776a21"/><lb ed="R112" n="0988a18"/>初機爲便。南泉三不是。大慧竹篦子。道得道不得皆
<lb ed="X" n="0776a22"/><lb ed="R112" n="0988b01"/>三十棒。恁麼不恁麼總不是等。雖高下皆可用。而英
<lb ed="X" n="0776a23"/><lb ed="R112" n="0988b02"/>靈爲便。更有擎頭戴角。知見雄強者。師家爪牙倍宜
<lb ed="X" n="0776a24"/><lb ed="R112" n="0988b03"/>毒辣。或機權喜怒以剷其命根。或詰曲誵訛以去其
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0776b" n="0776b"/>
<lb ed="X" n="0776b01"/><lb ed="R112" n="0988b04"/>祕蓄。臨濟所謂全體半身。獅子象王等。皆爲若輩而
<lb ed="X" n="0776b02"/><lb ed="R112" n="0988b05"/>設。此則視師家作用何如。不可言傳也。要之。話頭雖
<lb ed="X" n="0776b03"/><lb ed="R112" n="0988b06"/>多種不同。皆須上截妙有關鎖。旣有關鎖。學人用心
<lb ed="X" n="0776b04"/><lb ed="R112" n="0988b07"/>時。四門堵塞。六路剿絕。下截審問處。其發疑情也必
<lb ed="X" n="0776b05"/><lb ed="R112" n="0988b08"/>眞。疑情旣眞。則擴悟機也必徹。東山立盜父鎖櫃令
<lb ed="X" n="0776b06"/><lb ed="R112" n="0988b09"/>子潰圍之喩。非不傳之祕乎。然亦有機器宜參荅語
<lb ed="X" n="0776b07"/><lb ed="R112" n="0988b10"/>者。如麻三觔。乾矢橛。靑州布衫。庭前柏樹子。乃至狗
<lb ed="X" n="0776b08"/><lb ed="R112" n="0988b11"/>子無佛性等。亦有機器宜參機用者。如入門便棒。進
<lb ed="X" n="0776b09"/><lb ed="R112" n="0988b12"/>門便喝。睦州接雲門。汾陽接慈明等。往往發大悟門。
<lb ed="X" n="0776b10"/><lb ed="R112" n="0988b13"/>亦視師家用處何如耳。無死法也。閒有時師不知關
<lb ed="X" n="0776b11"/><lb ed="R112" n="0988b14"/>棙。止敎人參如何是西來意。如何是本來面目。如何
<lb ed="X" n="0776b12"/><lb ed="R112" n="0988b15"/>是學人自己者。此則上無關鎖。望空啓吿。師家下刀
<lb ed="X" n="0776b13"/><lb ed="R112" n="0988b16"/>不緊。學家發疑無力。死水浮沈。白首不悟。坐病在此。
<lb ed="X" n="0776b14"/><lb ed="R112" n="0988b17"/>豈。不惜哉。最悞人者。有初進禪門。根本未悟。遂令參
<lb ed="X" n="0776b15"/><lb ed="R112" n="0988b18"/>南泉斬猫。百丈野狐。丹霞燒佛。女子出定等話。此眞
<lb ed="X" n="0776b16"/><lb ed="R112" n="0989a01"/>方木逗圓孔。唐喪人光陰。而天地懸隔者矣。謂之杜
<lb ed="X" n="0776b17"/><lb ed="R112" n="0989a02"/>撰。不亦宜乎。是故欲鍛鍊禪衆者。審辨機器。簡別話
<lb ed="X" n="0776b18"/><lb ed="R112" n="0989a03"/>頭。俾高下咸宜。利鈍兼濟。爲入門第一大要事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0776b19"/><lb ed="R112" n="0989a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">入室搜刮第三</cb:mulu><head>入室搜刮第三</head>
<lb ed="X" n="0776b20"/><lb ed="R112" n="0989a05"/><p xml:id="pX63p0776b2001">旣示話頭。卽當指令參究。然參法有二。一曰和平。二
<lb ed="X" n="0776b21"/><lb ed="R112" n="0989a06"/>曰猛利。和平參者。人難於省發。卽或有理會而出人
<lb ed="X" n="0776b22"/><lb ed="R112" n="0989a07"/>必弱。猛利參者。人易於省發。一入其爐鞴而出人必
<lb ed="X" n="0776b23"/><lb ed="R112" n="0989a08"/>強。此其故何也。蓋參用和平。則優柔絃緩。止能抑其
<lb ed="X" n="0776b24"/><lb ed="R112" n="0989a09"/>浮情。汰其粗識。久久成熟。止棲泊於純淸絕點而止。
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0776c" n="0776c"/>
<lb ed="X" n="0776c01"/><lb ed="R112" n="0989a10"/>叩關擊節。必無冀矣。故曰省發難也。冷<g ref="#CB01926">灰</g>豆<g ref="#CB15090">𪹼</g>者。縱
<lb ed="X" n="0776c02"/><lb ed="R112" n="0989a11"/>十成無滲漏。猶是平地死人。一遇手脚毒辣荆棘門
<lb ed="X" n="0776c03"/><lb ed="R112" n="0989a12"/>庭。卽冰消瓦解。況能歷大事。任大擔領大衆而不傾
<lb ed="X" n="0776c04"/><lb ed="R112" n="0989a13"/>仄乎。故曰出人弱也。若欲求人啐地斷。嚗地折。猛<g ref="#CB08504">𦦨</g>
<lb ed="X" n="0776c05"/><lb ed="R112" n="0989a14"/>裏翻身。險崖中斷命。能禁攧撲受敲磕而晏然不動
<lb ed="X" n="0776c06"/><lb ed="R112" n="0989a15"/>者。則非猛利參不可。猛利雖勝。恐力難長。欲期尅日
<lb ed="X" n="0776c07"/><lb ed="R112" n="0989a16"/>成功。則非立限打七不可。立限起七。不獨健武英靈。
<lb ed="X" n="0776c08"/><lb ed="R112" n="0989a17"/>奮迅百倍。卽懦夫弱人。一求入保社而心必死。亦肯
<lb ed="X" n="0776c09"/><lb ed="R112" n="0989a18"/>捐身而捨命矣。故七不可以不限也。若欲起七。入室
<lb ed="X" n="0776c10"/><lb ed="R112" n="0989b01"/>爲先。入室非虗文而<anchor xml:id="nkr_note_add_0776c1001" n="0776c1001"/><anchor xml:id="beg0776c1001" n="0776c1001"/>已<anchor xml:id="end0776c1001"/>也。長老旣以鍛鍊爲事。則操
<lb ed="X" n="0776c11"/><lb ed="R112" n="0989b02"/>心宜苦。用意宜深。立法宜嚴。加功宜細。欲至堂中。先
<lb ed="X" n="0776c12"/><lb ed="R112" n="0989b03"/>須識禪衆之號與貌。與各各本參話頭。然後可以垂
<lb ed="X" n="0776c13"/><lb ed="R112" n="0989b04"/>手鍛鍊。蓋不識其人。雖聚首九旬。事同陌路。所謂結
<lb ed="X" n="0776c14"/><lb ed="R112" n="0989b05"/>制者。熱鬧門庭而<anchor xml:id="nkr_note_add_0776c1401" n="0776c1401"/><anchor xml:id="beg0776c1401" n="0776c1401"/>已<anchor xml:id="end0776c1401"/>。於禪衆無益也。識其人矣。而不
<lb ed="X" n="0776c15"/><lb ed="R112" n="0989b06"/>諳其本參。卽長老落堂。欲施逼拶。其道無繇。把柄旣
<lb ed="X" n="0776c16"/><lb ed="R112" n="0989b07"/>不在手。於是禪門之通套出矣。何謂通套。冬夏禪制。
<lb ed="X" n="0776c17"/><lb ed="R112" n="0989b08"/>凡百委之執事。執事堅守香規。坐則任其昏散。行則
<lb ed="X" n="0776c18"/><lb ed="R112" n="0989b09"/>聽其寬疲。長老有體。非執事引磬敦請。不落堂也。卽
<lb ed="X" n="0776c19"/><lb ed="R112" n="0989b10"/>破例爲衆者。或一日二日而一落堂。或三日五日而
<lb ed="X" n="0776c20"/><lb ed="R112" n="0989b11"/>一落堂。嬾者或十日半月。甚至有終期不落堂者。長
<lb ed="X" n="0776c21"/><lb ed="R112" n="0989b12"/>老落堂。肅列執事也。如公府排衙。掣籤唱名也。如官
<lb ed="X" n="0776c22"/><lb ed="R112" n="0989b13"/>吏點卯。長老者旣不識禪衆之號與貌。又不知其本
<lb ed="X" n="0776c23"/><lb ed="R112" n="0989b14"/>參話頭。不得不垂一問頭擧一公案以塞其責。此最
<lb ed="X" n="0776c24"/><lb ed="R112" n="0989b15"/>惡套也。其久歷禪席者。滑機熟路。隨身打點。長老未
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0777a" n="0777a"/>
<lb ed="X" n="0777a01"/><lb ed="R112" n="0989b16"/>至堂。而意地丹黃。腹稿<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a0101" n="0777a0101"/><anchor xml:id="beg0777a0101" n="0777a0101"/>已<anchor xml:id="end0777a0101"/>備。長老又不用擒拏殺活
<lb ed="X" n="0777a02"/><lb ed="R112" n="0989b17"/>綱宗手脚。以搜其句意摟其窠臼。止取滑頭應酬。口
<lb ed="X" n="0777a03"/><lb ed="R112" n="0989b18"/>角便利以爲英靈。纔一問及。強撐一二語而卯過矣。
<lb ed="X" n="0777a04"/><lb ed="R112" n="0990a01"/>是則於老參。似有益而實無益也。其愚魯初參者。禪
<lb ed="X" n="0777a05"/><lb ed="R112" n="0990a02"/>書從未經目。昏散尙未倂除。話頭苦未念熟。長老下
<lb ed="X" n="0777a06"/><lb ed="R112" n="0990a03"/>堂。十有九人。潛身遠立。不敢近前。縱或點著。不鞫其
<lb ed="X" n="0777a07"/><lb ed="R112" n="0990a04"/>本參而考以公案。如向擔柴人。問中書堂事。頭定眼
<lb ed="X" n="0777a08"/><lb ed="R112" n="0990a05"/>直。苦捱一二棒而身脫矣。是則於新參。無益中之無
<lb ed="X" n="0777a09"/><lb ed="R112" n="0990a06"/>益也。長老應點<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a0901" n="0777a0901"/><anchor xml:id="beg0777a0901" n="0777a0901"/>已<anchor xml:id="end0777a0901"/>竟。仍歸丈室。而禪衆者。又向妄想
<lb ed="X" n="0777a10"/><lb ed="R112" n="0990a07"/>裏坐地。死水裏浸殺。不則昏散打攪過日而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a1001" n="0777a1001"/><anchor xml:id="beg0777a1001" n="0777a1001"/>已<anchor xml:id="end0777a1001"/>。求工
<lb ed="X" n="0777a11"/><lb ed="R112" n="0990a08"/>夫上路。百無一二也。而況於徹悟乎。此所謂通套也。
<lb ed="X" n="0777a12"/><lb ed="R112" n="0990a09"/>善知識以此通套爲人。逸則逸矣。而禪衆曠大劫來。
<lb ed="X" n="0777a13"/><lb ed="R112" n="0990a10"/>業識何由廓淸。知見何由剿絕。疑團何由破。生死何
<lb ed="X" n="0777a14"/><lb ed="R112" n="0990a11"/>由出哉。此皆不識其人。不知其本參之過也。若欲知
<lb ed="X" n="0777a15"/><lb ed="R112" n="0990a12"/>之。其法在乎入室而搜刮。蓋人根不齊。參學有多種
<lb ed="X" n="0777a16"/><lb ed="R112" n="0990a13"/>差別。雖領話頭。或無志參究。或死心不得。或有志而
<lb ed="X" n="0777a17"/><lb ed="R112" n="0990a14"/>疑情發不起。或纔擧話頭而妄想偏纏。或參究累年
<lb ed="X" n="0777a18"/><lb ed="R112" n="0990a15"/>而不解功夫爲何事。或援經敎理路以配話頭。或止
<lb ed="X" n="0777a19"/><lb ed="R112" n="0990a16"/>借話頭而排遣妄想。或以無事甲裏而自躲根。或硬
<lb ed="X" n="0777a20"/><lb ed="R112" n="0990a17"/>承當以爲主宰。或認泯默無縫以爲徹證。總緣無人
<lb ed="X" n="0777a21"/><lb ed="R112" n="0990a18"/>撥正。內無眞疑。致成多病。皆當於入室時。一一搜剔。
<lb ed="X" n="0777a22"/><lb ed="R112" n="0990b01"/>一一掃蕩。與之解黏去縛。斥滯磨昏。斬其伴侶挾帶
<lb ed="X" n="0777a23"/><lb ed="R112" n="0990b02"/>之絲。砭其膏肓必死之疾。指令眞參。而路頭必正矣。
<lb ed="X" n="0777a24"/><lb ed="R112" n="0990b03"/>苟不與搜刮淨盡。儱侗授一話頭。顢頇與一公案學
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0777b" n="0777b"/>
<lb ed="X" n="0777b01"/><lb ed="R112" n="0990b04"/>家不善用心。則欲正偏邪。欲潔偏染。欲明偏暗。通身
<lb ed="X" n="0777b02"/><lb ed="R112" n="0990b05"/>禪病而不可治矣。是故長老於入室之際。貴密地留
<lb ed="X" n="0777b03"/><lb ed="R112" n="0990b06"/>心。旣可識其人號貌。記其人本參。又能去其禪病而
<lb ed="X" n="0777b04"/><lb ed="R112" n="0990b07"/>導之正路。鍛鍊之方。漸漸可施矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0777b05"/><lb ed="R112" n="0990b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">落堂開導第四</cb:mulu><head>落堂開導第四</head>
<lb ed="X" n="0777b06"/><lb ed="R112" n="0990b09"/><p xml:id="pX63p0777b0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0777b0601" n="0777b0601"/><anchor xml:id="beg0777b0601" n="0777b0601"/>已<anchor xml:id="end0777b0601"/>經入室搜刮精當。無錯路矣。然學家參究。如逆水
<lb ed="X" n="0777b07"/><lb ed="R112" n="0990b10"/>行舟。不得人以推挽。則退多而進少。又如臨河思跳
<lb ed="X" n="0777b08"/><lb ed="R112" n="0990b11"/>不得人以慫慂。則且前而易却。是故堂中開導。事爲
<lb ed="X" n="0777b09"/><lb ed="R112" n="0990b12"/>最急。開導非三日五日一轉而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b0901" n="0777b0901"/><anchor xml:id="beg0777b0901" n="0777b0901"/>已<anchor xml:id="end0777b0901"/>也。要須一日三時。
<lb ed="X" n="0777b10"/><lb ed="R112" n="0990b13"/>勤勤開導。開導之法。當相其機宜。觀其勤惰。中其緩
<lb ed="X" n="0777b11"/><lb ed="R112" n="0990b14"/>急。事雖難定。略言其端。大約有四。一曰悚立志。二曰
<lb ed="X" n="0777b12"/><lb ed="R112" n="0990b15"/>示參法。三曰警疲怠。四曰防魔病。而所最忌者。扯葛
<lb ed="X" n="0777b13"/><lb ed="R112" n="0990b16"/>藤。說道理。何謂悚立志。世閒藝業。非立志堅強。必不
<lb ed="X" n="0777b14"/><lb ed="R112" n="0990b17"/>肯身受勤苦。非受勤苦。則必不能致精其業。況斷情
<lb ed="X" n="0777b15"/><lb ed="R112" n="0990b18"/>識。明心性。出生死。成佛祖之大道乎。是故欲下參究
<lb ed="X" n="0777b16"/><lb ed="R112" n="0991a01"/>之初。先令樹鐵石心。發金剛誓。以爲前導。寧骨斷筋
<lb ed="X" n="0777b17"/><lb ed="R112" n="0991a02"/>枯。非洞明大事不止也。寧喪身捨命。非徹透牢關不
<lb ed="X" n="0777b18"/><lb ed="R112" n="0991a03"/>休也。具此透脫生死堅固誓願。則發疑情也必眞。辦
<lb ed="X" n="0777b19"/><lb ed="R112" n="0991a04"/>此擔荷佛祖剛強志氣。則下參究也必力。疑情眞參
<lb ed="X" n="0777b20"/><lb ed="R112" n="0991a05"/>究力。焉有不究竟徹悟者乎。何爲示參法。古云。大疑
<lb ed="X" n="0777b21"/><lb ed="R112" n="0991a06"/>大悟。小疑小悟。不疑不悟。故疑有十分。斯悟有十分。
<lb ed="X" n="0777b22"/><lb ed="R112" n="0991a07"/>而世有敎人死守話頭不起疑情者。此參禪大病也。
<lb ed="X" n="0777b23"/><lb ed="R112" n="0991a08"/>盖參禪雖不可胡亂卜度。而亦不可死守話頭。但守
<lb ed="X" n="0777b24"/><lb ed="R112" n="0991a09"/>話頭。則所繫者枯樁。所沈者死水。所磨者刀背而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b2401" n="0777b2401"/><anchor xml:id="beg0777b2401" n="0777b2401"/>已<anchor xml:id="end0777b2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0777c" n="0777c"/>
<lb ed="X" n="0777c01"/><lb ed="R112" n="0991a10"/>矣。若非發起眞疑。機輪內轉。卽坐至驢年。亦不得悟
<lb ed="X" n="0777c02"/><lb ed="R112" n="0991a11"/>也。學人喜行此路。則沈空滯寂。久之以窠臼爲樂。竟
<lb ed="X" n="0777c03"/><lb ed="R112" n="0991a12"/>不信有悟矣。師家喜以此敎人。則以枯木堂禪爲極
<lb ed="X" n="0777c04"/><lb ed="R112" n="0991a13"/>頭。聞他家機下省發人。必然生謗矣。而孰知事大不
<lb ed="X" n="0777c05"/><lb ed="R112" n="0991a14"/>然也。蓋生死心切則生疑。疑生悟。故長老當禪衆靜
<lb ed="X" n="0777c06"/><lb ed="R112" n="0991a15"/>坐。須示令放下萬緣。寸絲不掛。將話頭上截關竅。銳
<lb ed="X" n="0777c07"/><lb ed="R112" n="0991a16"/>意研窮。研窮無路。然後倂心下句。盡力挨拶。挨拶力
<lb ed="X" n="0777c08"/><lb ed="R112" n="0991a17"/>竭。從頭又起。久久情識盡。知見忘。悟道易矣。此不易
<lb ed="X" n="0777c09"/><lb ed="R112" n="0991a18"/>之參法也。何謂警疲怠。參太平禪者。從容和緩。半浮
<lb ed="X" n="0777c10"/><lb ed="R112" n="0991b01"/>半沈。如水浸石。無進無退。卽或苦參。而工夫難於成
<lb ed="X" n="0777c11"/><lb ed="R112" n="0991b02"/>片。卽或成片。而卒急不得省悟。以無人鞭<g ref="#CB15081">䇿</g>而激發
<lb ed="X" n="0777c12"/><lb ed="R112" n="0991b03"/>也。參猛利禪者。人雖易省悟。然正參時。上根利智。有
<lb ed="X" n="0777c13"/><lb ed="R112" n="0991b04"/>進無退。機器中下者。猛利一回。筋力倦怠。易進而亦
<lb ed="X" n="0777c14"/><lb ed="R112" n="0991b05"/>易退。故須長老勤勤而鞭策也。鞭策之法。寧緊峭。毋
<lb ed="X" n="0777c15"/><lb ed="R112" n="0991b06"/>寬鬆。寧毒辣。毋平順。寧斬釘截鐵。毋帶水拖泥。時時
<lb ed="X" n="0777c16"/><lb ed="R112" n="0991b07"/>以苦言厲語。痛處著錐。苟有血性者。必忿怒而向前
<lb ed="X" n="0777c17"/><lb ed="R112" n="0991b08"/>矣。何謂防魔病。初機識性。狂亂萬端。所以開示話頭。
<lb ed="X" n="0777c18"/><lb ed="R112" n="0991b09"/>必須上截關鎖。關鎖縝密。搜剔精嚴。意地邪思。不能
<lb ed="X" n="0777c19"/><lb ed="R112" n="0991b10"/>帶影。學家所以止有悟道而無著魔也。萬一師家不
<lb ed="X" n="0777c20"/><lb ed="R112" n="0991b11"/>觀機器。授話不重關鎖。任其紛飛業識。狂亂思惟。則
<lb ed="X" n="0777c21"/><lb ed="R112" n="0991b12"/>熟人熟境。暗地奔騰。異見異聞。識田優亂。初參學人。
<lb ed="X" n="0777c22"/><lb ed="R112" n="0991b13"/>無智慧以照破。無道力以攝持。或疑或怖。或喜或悲。
<lb ed="X" n="0777c23"/><lb ed="R112" n="0991b14"/>突然竊發而魔事作矣。魔事一作。長老又無善巧爲
<lb ed="X" n="0777c24"/><lb ed="R112" n="0991b15"/>之療治。祇用五處縶縛。百千捶打。往往至於喪身而
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0778a" n="0778a"/>
<lb ed="X" n="0778a01"/><lb ed="R112" n="0991b16"/>殞命。豈不悲哉。所謂雖是善因而招惡果也。若長老
<lb ed="X" n="0778a02"/><lb ed="R112" n="0991b17"/>勤勤開導。用意防閑。則無此患矣。至於致病多端。不
<lb ed="X" n="0778a03"/><lb ed="R112" n="0991b18"/>能備擧。最易犯者。無如逬氣胸前以爲勇猛。及<g ref="#CB01926">灰</g>心
<lb ed="X" n="0778a04"/><lb ed="R112" n="0992a01"/>冷坐以求澄湛。二者爲甚也。蓋參禪祕要。祇在眞實
<lb ed="X" n="0778a05"/><lb ed="R112" n="0992a02"/>騰疑。而不在乎逬氣。自元代以來。有邪師者。多敎人
<lb ed="X" n="0778a06"/><lb ed="R112" n="0992a03"/>竪起脊梁。咬定牙關。緊捻雙拳。高撐兩眼。內實無眞
<lb ed="X" n="0778a07"/><lb ed="R112" n="0992a04"/>疑而外形猛狀。日以硬氣逬塞胸膺。其勢必至於心。
<lb ed="X" n="0778a08"/><lb ed="R112" n="0992a05"/>痛而咯血。況如此死挺模樣。亦豈可久之勢乎。此大
<lb ed="X" n="0778a09"/><lb ed="R112" n="0992a06"/>病一也。其次坐冷禪者。亦不起眞疑。死心參究。一上
<lb ed="X" n="0778a10"/><lb ed="R112" n="0992a07"/>禪牀。惟萬端排遣。消歸無事。意想或生。卽以一口氣
<lb ed="X" n="0778a11"/><lb ed="R112" n="0992a08"/>不來等話。密念幾迴。遂認四大非有。萬法俱空。<g ref="#CB01926">灰</g>心
<lb ed="X" n="0778a12"/><lb ed="R112" n="0992a09"/>泯智。澄湛不搖。以爲工夫極則。勸令經行。心慮打失。
<lb ed="X" n="0778a13"/><lb ed="R112" n="0992a10"/>寸步不移。坐至歲深。血脈不舒。易成浮腫而亦多火
<lb ed="X" n="0778a14"/><lb ed="R112" n="0992a11"/>證。此實病在膏肓。而世醫拱手者也。欲除諸患。存乎
<lb ed="X" n="0778a15"/><lb ed="R112" n="0992a12"/>善知識不惜疲勞。日至堂中。勤行開導。或發其堅志。
<lb ed="X" n="0778a16"/><lb ed="R112" n="0992a13"/>或示以眞參。或警其疲怠。次則摧蕩其識情。剗抹其
<lb ed="X" n="0778a17"/><lb ed="R112" n="0992a14"/>知見。掃除其岐路。剿絕其病根。則魔病衆患。無從竊
<lb ed="X" n="0778a18"/><lb ed="R112" n="0992a15"/>發。而學人眞悟。不難冀矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0778a19"/><lb ed="R112" n="0992a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">垂手鍛鍊第五</cb:mulu><head>垂手鍛鍊第五</head>
<lb ed="X" n="0778a20"/><lb ed="R112" n="0992a17"/><p xml:id="pX63p0778a2001">語曰。不入虎穴爭得虎子。爲長老而不得鍛鍊之法。
<lb ed="X" n="0778a21"/><lb ed="R112" n="0992a18"/>雖龍象當前。盡成廢器。積數十年而不得一人省發
<lb ed="X" n="0778a22"/><lb ed="R112" n="0992b01"/>也。卽有一个半个。皆<g ref="#CB05218">𡎺</g>著磕著。如蟲禦木。偶爾成文。
<lb ed="X" n="0778a23"/><lb ed="R112" n="0992b02"/>而非鍛鍊之功也。苟明鍛鍊。雖中下資器。逼拶有方。
<lb ed="X" n="0778a24"/><lb ed="R112" n="0992b03"/>如一期人廣。可以省發數十人也。妙喜鍛五十三人
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0778b" n="0778b"/>
<lb ed="X" n="0778b01"/><lb ed="R112" n="0992b04"/>而悟十三輩。圓悟金山一夕而省十八人。雖語驚時
<lb ed="X" n="0778b02"/><lb ed="R112" n="0992b05"/>聽。而古今實有此事也。何地無水。不鑿則不溢。何木
<lb ed="X" n="0778b03"/><lb ed="R112" n="0992b06"/>石無火。不鑽不擊則不發。衆生具有佛性。猶地之有
<lb ed="X" n="0778b04"/><lb ed="R112" n="0992b07"/>水。木石之有火。不得善知識以妙密機用。毒辣鉗錘。
<lb ed="X" n="0778b05"/><lb ed="R112" n="0992b08"/>疏之濬之。敲之磕之。而欲覬其桶底脫落。自透牢關。
<lb ed="X" n="0778b06"/><lb ed="R112" n="0992b09"/>雖上上機器。必望崖而返矣。是故。垂手鍛鍊不可不
<lb ed="X" n="0778b07"/><lb ed="R112" n="0992b10"/>講也。然眞欲鍛鍊人材。則長老必苦。執事必勞。禪制
<lb ed="X" n="0778b08"/><lb ed="R112" n="0992b11"/>之中。長老須時時在堂。同衆起倒。卽不能然。亦必三
<lb ed="X" n="0778b09"/><lb ed="R112" n="0992b12"/>轉五轉在堂。隨衆行坐。鍛鍊之器。在善用竹篦子。蓋
<lb ed="X" n="0778b10"/><lb ed="R112" n="0992b13"/>竹篦起自首山。盛行於大慧。再興於三峰。此歷代老
<lb ed="X" n="0778b11"/><lb ed="R112" n="0992b14"/>古錐鍛鍊衲子之器。非創設也。竹篦長須五尺。闊止
<lb ed="X" n="0778b12"/><lb ed="R112" n="0992b15"/>一寸。稍稍模棱。去其銳角。卽便捷而易用。若夫拄杖
<lb ed="X" n="0778b13"/><lb ed="R112" n="0992b16"/>子。設法接機則可。鍛鍊決不可用。卽用亦不靈也。至
<lb ed="X" n="0778b14"/><lb ed="R112" n="0992b17"/>於銅鐵如意。以降禪衆而<anchor xml:id="nkr_note_add_0778b1401" n="0778b1401"/><anchor xml:id="beg0778b1401" n="0778b1401"/>已<anchor xml:id="end0778b1401"/>。稍近則頭逬腦裂。非鍛
<lb ed="X" n="0778b15"/><lb ed="R112" n="0992b18"/>鍊之物也。用竹篦者其功便於逼拶。而其妙在乎敲
<lb ed="X" n="0778b16"/><lb ed="R112" n="0993a01"/>擊。禪衆坐時。則執之以巡香。行時卽握之爲利器。三
<lb ed="X" n="0778b17"/><lb ed="R112" n="0993a02"/>板止靜。長老必先開示。如前所說。不必瀆矣。香安半
<lb ed="X" n="0778b18"/><lb ed="R112" n="0993a03"/>炷。卽鳴引磬。今禪衆經行。經行之法。先緩次急。漸歸
<lb ed="X" n="0778b19"/><lb ed="R112" n="0993a04"/>緊凑。長老亦頻頻握竹篦。隨衆旋繞。當經行極猛利
<lb ed="X" n="0778b20"/><lb ed="R112" n="0993a05"/>時。卽用兵家之法。出其不意。攻其無備。或攔胸把住。
<lb ed="X" n="0778b21"/><lb ed="R112" n="0993a06"/>逼其下語。或劈頭一棒。鞫其本參。待其出言。復奪賊
<lb ed="X" n="0778b22"/><lb ed="R112" n="0993a07"/>鎗而殺賊。伺其轉變。更將錐子而深錐。雷崩電閃時。
<lb ed="X" n="0778b23"/><lb ed="R112" n="0993a08"/>莫今停囚長智。結角羅紋處。重爲奪食驅耕。或捨棒
<lb ed="X" n="0778b24"/><lb ed="R112" n="0993a09"/>用掌。而短兵相接。或爲此擊彼而閒道出奇。或照用
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0778c" n="0778c"/>
<lb ed="X" n="0778c01"/><lb ed="R112" n="0993a10"/>同時而矢石交攻。或棒喝俱行而炮弩齊發。工夫未
<lb ed="X" n="0778c02"/><lb ed="R112" n="0993a11"/>極頭。則千鎚而千鍊。偷心未死盡。則百縱而百擒。務
<lb ed="X" n="0778c03"/><lb ed="R112" n="0993a12"/>將學人曠大劫來識情影子。知見葛藤。摟其窟穴。斬
<lb ed="X" n="0778c04"/><lb ed="R112" n="0993a13"/>其根株。使其無地躲根。漸至懸崖撒手。一錐一劄。機
<lb ed="X" n="0778c05"/><lb ed="R112" n="0993a14"/>候到者。不難啐地斷。嚗地折矣。此非背水設陣中。所
<lb ed="X" n="0778c06"/><lb ed="R112" n="0993a15"/>謂置之死地而後生。置之亡地而後存乎。鍛鍊禪衆。
<lb ed="X" n="0778c07"/><lb ed="R112" n="0993a16"/>亦若是則<anchor xml:id="nkr_note_add_0778c0701" n="0778c0701"/><anchor xml:id="beg0778c0701" n="0778c0701"/>已<anchor xml:id="end0778c0701"/>矣。夫長老如是以爲衆。亦可謂難矣。然
<lb ed="X" n="0778c08"/><lb ed="R112" n="0993a17"/>得此道也。則易於出人。亦可謂妙矣。天下事。未有難
<lb ed="X" n="0778c09"/><lb ed="R112" n="0993a18"/>而不妙者。亦未有妙而不難者。虎項而解其鈴。龍頷
<lb ed="X" n="0778c10"/><lb ed="R112" n="0993b01"/>而奪其珠。乃至擒賊而得其王。此皆極妙極難之事。
<lb ed="X" n="0778c11"/><lb ed="R112" n="0993b02"/>而走險出奇者。未嘗乏人。何獨法門而不然乎。然天
<lb ed="X" n="0778c12"/><lb ed="R112" n="0993b03"/>下主法者。固守成規。樂其簡易。以爲禪門格則。如是
<lb ed="X" n="0778c13"/><lb ed="R112" n="0993b04"/>定矣。驟然聞余說者。必非之曰。此杜撰也。焉有長老
<lb ed="X" n="0778c14"/><lb ed="R112" n="0993b05"/>尊重。日在禪堂。與納子眉毛廝拄。爲此相攻相撲之
<lb ed="X" n="0778c15"/><lb ed="R112" n="0993b06"/>事哉。余曰。此殆明於小而闇於大者也。襲禪門通套
<lb ed="X" n="0778c16"/><lb ed="R112" n="0993b07"/>而不用鍛鍊。則長老者。身逸而體尊。善則善矣。然終
<lb ed="X" n="0778c17"/><lb ed="R112" n="0993b08"/>歲寂寞。不省一人。不惟佛祖之慧命無傳。而門庭冷
<lb ed="X" n="0778c18"/><lb ed="R112" n="0993b09"/>落。身後斬然。不旋踵而祖庭蔓草。亦安見其有體也。
<lb ed="X" n="0778c19"/><lb ed="R112" n="0993b10"/>去禪門成格而勤加垂手。則長老者。體褻而身勞。苦
<lb ed="X" n="0778c20"/><lb ed="R112" n="0993b11"/>則苦矣。然爐鞴雄強。人材奮起。不惟師承之擔子得
<lb ed="X" n="0778c21"/><lb ed="R112" n="0993b12"/>脫。而慧命有傳。法門光大。至暮年而愈見身安道隆。
<lb ed="X" n="0778c22"/><lb ed="R112" n="0993b13"/>亦安得謂之無體也。以此較彼。果孰得而孰失。孰勝
<lb ed="X" n="0778c23"/><lb ed="R112" n="0993b14"/>而孰劣哉。況尫健在人。修短有數。長老必不以尊居
<lb ed="X" n="0778c24"/><lb ed="R112" n="0993b15"/>丈室而益其齡。亦必不以鍛鍊勞苦而減其算。且擧
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0779a" n="0779a"/>
<lb ed="X" n="0779a01"/><lb ed="R112" n="0993b16"/>眼茫茫。長老遷謝。宿草而拱木者。不知其幾矣。豈盡
<lb ed="X" n="0779a02"/><lb ed="R112" n="0993b17"/>以鍛鍊之故哉。是以垂手鍛鍊之法。至迅至靈。吾以
<lb ed="X" n="0779a03"/><lb ed="R112" n="0993b18"/>比之穿楊箭。神臂弓也。閒有未盡者。則更有<g ref="#CB15081">䇿</g>發回
<lb ed="X" n="0779a04"/><lb ed="R112" n="0994a01"/>換斬關後三說在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0779a05"/><lb ed="R112" n="0994a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">機權<g ref="#CB15081">䇿</g>發第六</cb:mulu><head>機權<g ref="#CB15081">䇿</g>發第六</head>
<lb ed="X" n="0779a06"/><lb ed="R112" n="0994a03"/><p xml:id="pX63p0779a0601">天下凡事利用順。而獨禪門利用逆。爲人治事喜於
<lb ed="X" n="0779a07"/><lb ed="R112" n="0994a04"/>善。而鍛學人則喜於惡。不惡不足以稱天下之大善
<lb ed="X" n="0779a08"/><lb ed="R112" n="0994a05"/>也。不逆不足以稱天下之大順也。譬之天道。霜之雪
<lb ed="X" n="0779a09"/><lb ed="R112" n="0994a06"/>之。雨露之恩。所以溥也。雷之霆之。生成之德。所以大
<lb ed="X" n="0779a10"/><lb ed="R112" n="0994a07"/>也。鍛鍊不用威。則禪衆疲怠無由<g ref="#CB15081">䇿</g>發。必不能使透
<lb ed="X" n="0779a11"/><lb ed="R112" n="0994a08"/>關而徹悟。<g ref="#CB15081">䇿</g>發不用權。則嚴規肅矩。祇成死法。亦不
<lb ed="X" n="0779a12"/><lb ed="R112" n="0994a09"/>能使憤厲而向前。故鍛鍊一門。事有千變而機用至
<lb ed="X" n="0779a13"/><lb ed="R112" n="0994a10"/>活也。善能使人省發者。行坐定香不可太久。坐太久
<lb ed="X" n="0779a14"/><lb ed="R112" n="0994a11"/>則昏倦必生而話頭無力矣。行太久則足力疲倦而
<lb ed="X" n="0779a15"/><lb ed="R112" n="0994a12"/>坐便昏沈矣。故禪門常規。行坐必香一炷。而余酌而
<lb ed="X" n="0779a16"/><lb ed="R112" n="0994a13"/>中之。短香可以一炷。長香止用折半。坐半炷。則靜參
<lb ed="X" n="0779a17"/><lb ed="R112" n="0994a14"/>必精彩。稍欲倦而下單經行矣。行半炷。則動參必猛
<lb ed="X" n="0779a18"/><lb ed="R112" n="0994a15"/>利。足欲疲而抽解消息矣。然參禪打七。至時日稍久。
<lb ed="X" n="0779a19"/><lb ed="R112" n="0994a16"/>夜分過半。禪衆漸趨倦怠。爲長老者。以甘言誘之而
<lb ed="X" n="0779a20"/><lb ed="R112" n="0994a17"/>不加勸也。以和顏接之而不加厲也。卽<g ref="#CB15081">䇿</g>之以香板。
<lb ed="X" n="0779a21"/><lb ed="R112" n="0994a18"/>而模糊如故也。此時欲作其氣。賈其勇。惟有奮大機
<lb ed="X" n="0779a22"/><lb ed="R112" n="0994b01"/>權。施大毒辣。發大忿怒。或閧堂詬罵。或旋風捶打。所
<lb ed="X" n="0779a23"/><lb ed="R112" n="0994b02"/>謂多人憤恨語。不可聽聞語。如火燒心語。崩崖裂石。
<lb ed="X" n="0779a24"/><lb ed="R112" n="0994b03"/>拋向面前。而禪人之昏倦。廓然立散矣。譬之陰霾沈
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0779b" n="0779b"/>
<lb ed="X" n="0779b01"/><lb ed="R112" n="0994b04"/>霧。晻暍苦人。迅霆一擊。而句萌甲坼萬物怒生矣。又
<lb ed="X" n="0779b02"/><lb ed="R112" n="0994b05"/>如臨大壑。對深濠。安常處順。千萬人不能跳越也。大
<lb ed="X" n="0779b03"/><lb ed="R112" n="0994b06"/>兵猛虎驅其後。則一擲而過矣。臨濟曰。或把機權喜
<lb ed="X" n="0779b04"/><lb ed="R112" n="0994b07"/>怒。至汾陽慈明。慣用此法也。非所謂嫡骨相承者哉。
<lb ed="X" n="0779b05"/><lb ed="R112" n="0994b08"/>故善知識者。其心至慈。其用至毒。所具者。諸佛菩薩
<lb ed="X" n="0779b06"/><lb ed="R112" n="0994b09"/>之心。而所行者。阿修羅王之事。乃可以<g ref="#CB00238">㧌</g>動三有大
<lb ed="X" n="0779b07"/><lb ed="R112" n="0994b10"/>城而不懼也。無厭勝熱。未嘗傷一蟲蟻。而屠裂割剝。
<lb ed="X" n="0779b08"/><lb ed="R112" n="0994b11"/>窮刑極罰。增人厭怖。通此用者。乃可爲人抽釘拔楔。
<lb ed="X" n="0779b09"/><lb ed="R112" n="0994b12"/>敲枷打鎖。不然。則守死善道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b0901" n="0779b0901"/><anchor xml:id="beg0779b0901" n="0779b0901"/>已<anchor xml:id="end0779b0901"/>。自救且不了。而能
<lb ed="X" n="0779b10"/><lb ed="R112" n="0994b13"/>爲人乎。大慧曰。諸方說禪病。無有過湛堂者。只是爲
<lb ed="X" n="0779b11"/><lb ed="R112" n="0994b14"/>人時。下刃不緊。圓悟曰。下手時須至苦至毒。方始不
<lb ed="X" n="0779b12"/><lb ed="R112" n="0994b15"/>虗付授也。神仙祕訣父子不傳。從上鍛鍊門庭。類皆
<lb ed="X" n="0779b13"/><lb ed="R112" n="0994b16"/>如此。使不用此<g ref="#CB15081">䇿</g>發。猶駕馬者。止令伏櫪。不加鞭影。
<lb ed="X" n="0779b14"/><lb ed="R112" n="0994b17"/>雖有驊騮騏驥。追風天馬。亦困鹽車矣。安所得飛黃
<lb ed="X" n="0779b15"/><lb ed="R112" n="0994b18"/>腰褭之用哉。然則近世有通宵打七竟不放參者如
<lb ed="X" n="0779b16"/><lb ed="R112" n="0995a01"/>何。曰此法似極猛利。而實最無益也。蓋參禪打七。原
<lb ed="X" n="0779b17"/><lb ed="R112" n="0995a02"/>以期悟道。而非之以遣睡魔。若止以除瞌睡。入火場
<lb ed="X" n="0779b18"/><lb ed="R112" n="0995a03"/>煉魔足矣。參禪保社。不必進也。眞欲求省發者。其喫
<lb ed="X" n="0779b19"/><lb ed="R112" n="0995a04"/>緊處在中夜放參一睡。次日方得志氣淸明。精神英
<lb ed="X" n="0779b20"/><lb ed="R112" n="0995a05"/>爽。發起眞疑。力求透脫。不達此機。死以捱香爲事。參
<lb ed="X" n="0779b21"/><lb ed="R112" n="0995a06"/>不三日。行則雲霧。坐則醉夢。昏沈之至也。壓如泰山。
<lb ed="X" n="0779b22"/><lb ed="R112" n="0995a07"/>而所謂話頭者。付之東流矣。尙望其心華發明也哉。
<lb ed="X" n="0779b23"/><lb ed="R112" n="0995a08"/>豈惟參禪不得。而昏沈中更加亂想。著景發譫。見鬼
<lb ed="X" n="0779b24"/><lb ed="R112" n="0995a09"/>見神。繇此出矣。是謂不達方便之癡禪也。經云。邪師
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0779c" n="0779c"/>
<lb ed="X" n="0779c01"/><lb ed="R112" n="0995a10"/>過謬。非衆生咎。豈不信哉。故深明鍛鍊者。通方便。識
<lb ed="X" n="0779c02"/><lb ed="R112" n="0995a11"/>機權。遠過患。而後可以爲善知識也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0779c03"/><lb ed="R112" n="0995a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">奇巧回換第七</cb:mulu><head>奇巧回換第七</head>
<lb ed="X" n="0779c04"/><lb ed="R112" n="0995a13"/><p xml:id="pX63p0779c0401">省發一也。然機下透脫。與冷地觸發。其功用迥然不
<lb ed="X" n="0779c05"/><lb ed="R112" n="0995a14"/>等。冷地參究者。就體消停。不得善知識鉗錘移換。每
<lb ed="X" n="0779c06"/><lb ed="R112" n="0995a15"/>十年二十年而不得省發。卽或暗地點胷點肋。至兩
<lb ed="X" n="0779c07"/><lb ed="R112" n="0995a16"/>刃交鋒。卽出手不得。機下透脫者。其偷心必死。疑根
<lb ed="X" n="0779c08"/><lb ed="R112" n="0995a17"/>必盡。解路必絕。至險崖機下。轉處得力而遊刃有餘。
<lb ed="X" n="0779c09"/><lb ed="R112" n="0995a18"/>是故從上古錐。論悟道者。必貴乎機下也。<name role="" type="person">馬祖</name>百丈。
<lb ed="X" n="0779c10"/><lb ed="R112" n="0995b01"/>黃檗臨濟。以至汾陽慈明。東山圓悟大慧諸老。皆大
<lb ed="X" n="0779c11"/><lb ed="R112" n="0995b02"/>機大用。電閃雷奔。不可近傍。一鎚一<g ref="#CB05218">𡎺</g>。一捱拶。一回
<lb ed="X" n="0779c12"/><lb ed="R112" n="0995b03"/>換。命根頓斷。正眼洞明。大龍大象。雲興霧擁。宗門斯
<lb ed="X" n="0779c13"/><lb ed="R112" n="0995b04"/>鼎盛矣。至元代以後。列祖鍛鍊之法不行。止貴死坐
<lb ed="X" n="0779c14"/><lb ed="R112" n="0995b05"/>冷禪。寒<g ref="#CB01926">灰</g>枯木。古廟香爐。冷啾啾地。不動不搖以爲
<lb ed="X" n="0779c15"/><lb ed="R112" n="0995b06"/>得力。反詆諸祖機用以爲門庭施設。黜五家綱宗爲
<lb ed="X" n="0779c16"/><lb ed="R112" n="0995b07"/>奇名異相。牢籠學者。而宗風遂大壞矣。是故奪人奪
<lb ed="X" n="0779c17"/><lb ed="R112" n="0995b08"/>境奪法。臨濟七事不明。左咬右咬。咬去咬住。巖頭活
<lb ed="X" n="0779c18"/><lb ed="R112" n="0995b09"/>法不諳。則必不能當機移換。其法旣失。有請益者。止
<lb ed="X" n="0779c19"/><lb ed="R112" n="0995b10"/>有開示死話頭。令其<g ref="#CB01926">灰</g>心冷坐。相率入枯木堂。習不
<lb ed="X" n="0779c20"/><lb ed="R112" n="0995b11"/>語禪。妙喜呵爲默照邪禪者。反室中祕授以爲至寶。
<lb ed="X" n="0779c21"/><lb ed="R112" n="0995b12"/>傳至明葉。此敎盛行。繇是走禪門者。類以枯坐之久
<lb ed="X" n="0779c22"/><lb ed="R112" n="0995b13"/>暫。叙功夫之勝劣。提著悟字。如呼父名。如犯國禁。而
<lb ed="X" n="0779c23"/><lb ed="R112" n="0995b14"/>參禪一法。遂爲葬送人根之地矣。幸天童悟和尙。以
<lb ed="X" n="0779c24"/><lb ed="R112" n="0995b15"/>一棒闢其門庭而奮大機用。三峰藏和尙。以七事行
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0780a" n="0780a"/>
<lb ed="X" n="0780a01"/><lb ed="R112" n="0995b16"/>其鍛鍊而究極綱宗。本師靈隱禮和尙。復以五家妙
<lb ed="X" n="0780a02"/><lb ed="R112" n="0995b17"/>密。多方通變而廣被羣機。繇是料揀照用賓主回換
<lb ed="X" n="0780a03"/><lb ed="R112" n="0995b18"/>之法。復見於世。而宗門日月。赫然中興矣。蓋學家參
<lb ed="X" n="0780a04"/><lb ed="R112" n="0996a01"/>禪不得洞悟。病有多端。有扞格而不前者。有廉纖而
<lb ed="X" n="0780a05"/><lb ed="R112" n="0996a02"/>不斷者。有死銜話頭而不起疑情者。有沈坐冷<g ref="#CB01926">灰</g>而
<lb ed="X" n="0780a06"/><lb ed="R112" n="0996a03"/>竟當本分者。有認<anchor xml:id="nkr_note_add_0780a0601" n="0780a0601"/><anchor xml:id="beg0780a0601" n="0780a0601"/>揚<anchor xml:id="end0780a0601"/>眉瞬目爲全提者。有執一言半
<lb ed="X" n="0780a07"/><lb ed="R112" n="0996a04"/>句爲了徹者。有穿鑿公案爲博通者。有卜度綱宗爲
<lb ed="X" n="0780a08"/><lb ed="R112" n="0996a05"/>究竟者。有一切剷抹爲向上者。有不上機境爲獨脫
<lb ed="X" n="0780a09"/><lb ed="R112" n="0996a06"/>者。有以古今公案爲分外枝節者。有以最後牢關爲
<lb ed="X" n="0780a10"/><lb ed="R112" n="0996a07"/>強移換人者。總因不經師匠。不得眞悟。不透綱宗。偏
<lb ed="X" n="0780a11"/><lb ed="R112" n="0996a08"/>知異見。擧起千差。所貴善知識者。因病與藥。看孔下
<lb ed="X" n="0780a12"/><lb ed="R112" n="0996a09"/>鍼。如郢人削堊。運斤成風。如庖丁解牛。披却導<g ref="#CB15673">𥧾</g>。一
<lb ed="X" n="0780a13"/><lb ed="R112" n="0996a10"/>機之下。一句之閒。能令學人枷鎖頓脫。心眼洞開。其
<lb ed="X" n="0780a14"/><lb ed="R112" n="0996a11"/>法在於善用回換。回換不一。有法戰之回換。有室中
<lb ed="X" n="0780a15"/><lb ed="R112" n="0996a12"/>之回換。有回換之回換。有不回換之回換。法戰回換
<lb ed="X" n="0780a16"/><lb ed="R112" n="0996a13"/>者衆中逼拶。學人出語。有隙卽攻。有瑕卽擊。能返擲
<lb ed="X" n="0780a17"/><lb ed="R112" n="0996a14"/>者。更加以追蹤之句。死機下者。卽示以活人之刀。轉
<lb ed="X" n="0780a18"/><lb ed="R112" n="0996a15"/>轆轆。活卓卓。務令學人無處立脚。卽與斷命根不難
<lb ed="X" n="0780a19"/><lb ed="R112" n="0996a16"/>矣。室中回換者。學人或明前而不能明後。或道頭而
<lb ed="X" n="0780a20"/><lb ed="R112" n="0996a17"/>不知道尾。或箭欲離弦。但須一撥。或泉將出竇。止在
<lb ed="X" n="0780a21"/><lb ed="R112" n="0996a18"/>一通。長老不妨令其再問。或代一語而卽悟。或更一
<lb ed="X" n="0780a22"/><lb ed="R112" n="0996b01"/>字而廓然。此神仙國手而最爲奇巧者也。回換之回
<lb ed="X" n="0780a23"/><lb ed="R112" n="0996b02"/>換者。佛性誰無。別曰誰有而其僧卽悟。入門逢彌勒。
<lb ed="X" n="0780a24"/><lb ed="R112" n="0996b03"/>出門見達摩。別曰入門逢甚麼。出門見阿誰。而其僧
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0780b" n="0780b"/>
<lb ed="X" n="0780b01"/><lb ed="R112" n="0996b04"/>亦悟。乃至胡張三。黑李四。昨日是今日不是等。此回
<lb ed="X" n="0780b02"/><lb ed="R112" n="0996b05"/>換之回換也。不回換之回換者。如何是曹源一滴水。
<lb ed="X" n="0780b03"/><lb ed="R112" n="0996b06"/>荅是曹源一滴水。丙丁童子來求火。無雲生嶺上。有
<lb ed="X" n="0780b04"/><lb ed="R112" n="0996b07"/>月落波心等。但重擧一轉而前人卽徹。此雖不回換
<lb ed="X" n="0780b05"/><lb ed="R112" n="0996b08"/>而亦回換也。善知識者於是諸法。如承蜩。如弄丸。如
<lb ed="X" n="0780b06"/><lb ed="R112" n="0996b09"/>貫蝨。發之而必應。用之而無滯者何耶。曰。以能用綱
<lb ed="X" n="0780b07"/><lb ed="R112" n="0996b10"/>宗而以活機接人故也。得宗綱。則料揀熟而回換得。
<lb ed="X" n="0780b08"/><lb ed="R112" n="0996b11"/>行。手精眼快。明辨來風。一任旋乾而轉坤。移星而換
<lb ed="X" n="0780b09"/><lb ed="R112" n="0996b12"/>斗。向上牢關。可令人人透脫。止重本體禪而不諳綱
<lb ed="X" n="0780b10"/><lb ed="R112" n="0996b13"/>宗。則前人一機一境。橫拈竪弄。死守膠盆。長老無道
<lb ed="X" n="0780b11"/><lb ed="R112" n="0996b14"/>以回換。則藥汞銀禪。得以假雞偷關竟過。而悟不徹
<lb ed="X" n="0780b12"/><lb ed="R112" n="0996b15"/>頭矣。然則欲鍛鍊禪衆者。綱宗所係。豈細故哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0780b13"/><lb ed="R112" n="0996b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">斬關開眼第八</cb:mulu><head>斬關開眼第八</head>
<lb ed="X" n="0780b14"/><lb ed="R112" n="0996b17"/><p xml:id="pX63p0780b1401">回換固難矣。至斬破重關。開人眼目。非鶻眼龍睛。具
<lb ed="X" n="0780b15"/><lb ed="R112" n="0996b18"/>弄大旗手脚者不能。則尤難之難也。當機衝突。觀乎
<lb ed="X" n="0780b16"/><lb ed="R112" n="0997a01"/>時節。非其時。則博浪之椎。不宜擧也。伏兵擊殺。貴乎
<lb ed="X" n="0780b17"/><lb ed="R112" n="0997a02"/>險隘。不當隘。則馬陵之弩。不宜發也。欲得斬關之訣
<lb ed="X" n="0780b18"/><lb ed="R112" n="0997a03"/>其功存乎逼拶。其奧在乎回換。而其力則又係乎開
<lb ed="X" n="0780b19"/><lb ed="R112" n="0997a04"/>導而<g ref="#CB15081">䇿</g>發。不開導。則行路或岐。不<g ref="#CB15081">䇿</g>發。則縱火不旺。
<lb ed="X" n="0780b20"/><lb ed="R112" n="0997a05"/>不逼拶。則心智不絕。不回換。則賊情不窮。四法不盡
<lb ed="X" n="0780b21"/><lb ed="R112" n="0997a06"/>而求人之噴地省悟。火未到而索飯。果未熟而求脫。
<lb ed="X" n="0780b22"/><lb ed="R112" n="0997a07"/>雖負大名之長老。具大器之學家。惟機敎不叩。兩相
<lb ed="X" n="0780b23"/><lb ed="R112" n="0997a08"/>辜負而<anchor xml:id="nkr_note_add_0780b2301" n="0780b2301"/><anchor xml:id="beg0780b2301" n="0780b2301"/>已<anchor xml:id="end0780b2301"/>。是故善鍛鍊者。心不厭細。功不厭繁。事不
<lb ed="X" n="0780b24"/><lb ed="R112" n="0997a09"/>厭周。法不厭備。長老同衆坐香。今日如是開導。明日
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0780c" n="0780c"/>
<lb ed="X" n="0780c01"/><lb ed="R112" n="0997a10"/>如是<g ref="#CB15081">䇿</g>發。則路頭必正而火力旺矣。隨衆經行。今日
<lb ed="X" n="0780c02"/><lb ed="R112" n="0997a11"/>如是逼拶。明日如是回換。則心智必絕而賊情窮矣。
<lb ed="X" n="0780c03"/><lb ed="R112" n="0997a12"/>至於旺而加旺。窮而更窮。而所謂鶻眼龍睛。殺活刀
<lb ed="X" n="0780c04"/><lb ed="R112" n="0997a13"/>劍者。可得而用矣。有英年奇雋。意氣雖盛強。而參請
<lb ed="X" n="0780c05"/><lb ed="R112" n="0997a14"/>日淺。活而未能死者。法當用殺。有號稱老參。工夫雖
<lb ed="X" n="0780c06"/><lb ed="R112" n="0997a15"/>沈著。而<g ref="#CB01926">灰</g>冷成病。執而不能化者。法當用活。應殺而
<lb ed="X" n="0780c07"/><lb ed="R112" n="0997a16"/>用活。薄處擉破。其禪不眞。往往易於承虗接響。應活
<lb ed="X" n="0780c08"/><lb ed="R112" n="0997a17"/>而又殺。學人<g ref="#CB01926">灰</g>滅。病在膏肓。不應更於披枷帶鎖。方
<lb ed="X" n="0780c09"/><lb ed="R112" n="0997a18"/>其未悟也。用殺者常十之九。用活者止十之一。以殺
<lb ed="X" n="0780c10"/><lb ed="R112" n="0997b01"/>易施而活難用也。然而又有殺活齊行者。斯何人哉。
<lb ed="X" n="0780c11"/><lb ed="R112" n="0997b02"/>蓋有擎頭戴角。具佛祖剛骨。負龍象異姿。而氣宇如
<lb ed="X" n="0780c12"/><lb ed="R112" n="0997b03"/>王者。纔見如此人來。則羅網欲寬。擒拏欲大。機穽欲
<lb ed="X" n="0780c13"/><lb ed="R112" n="0997b04"/>密鉤錐欲辣。敲骨打髓。捱至百尺竿頭。痛劄深錐。漸
<lb ed="X" n="0780c14"/><lb ed="R112" n="0997b05"/>到懸崖撒手。張弩力滿。止在發機。遇賊隘途。不容眨
<lb ed="X" n="0780c15"/><lb ed="R112" n="0997b06"/>眼。當斯時也。更無事<g ref="#CB15081">䇿</g>發。無庸回換。直須以殺活聖
<lb ed="X" n="0780c16"/><lb ed="R112" n="0997b07"/>箭。迅雷一擊。緊峭言句。頂門一劄。桶底自脫。命根立
<lb ed="X" n="0780c17"/><lb ed="R112" n="0997b08"/>斷矣。此猶推人於萬丈之崖而不能停也。轉圓石於
<lb ed="X" n="0780c18"/><lb ed="R112" n="0997b09"/>千仞之上而不可留也。亦如金鍼之撥轉瞳神而立
<lb ed="X" n="0780c19"/><lb ed="R112" n="0997b10"/>使光明也。豈不異矣哉。<name role="" type="person">馬祖</name>之接水潦。睦州之接雲
<lb ed="X" n="0780c20"/><lb ed="R112" n="0997b11"/>門。大愚之接臨濟。巖頭之接雪峰。船子之接夾山。汾
<lb ed="X" n="0780c21"/><lb ed="R112" n="0997b12"/>陽之接慈明。慈明之接黃龍。大慧之接敎忠西禪。非
<lb ed="X" n="0780c22"/><lb ed="R112" n="0997b13"/>用此道耶。其餘見之燈錄。載之傳記。諸祖機用。霆崩
<lb ed="X" n="0780c23"/><lb ed="R112" n="0997b14"/>電激。鳳翥龍騰。烈烈轟轟。照耀古今。不可悉數。何常
<lb ed="X" n="0780c24"/><lb ed="R112" n="0997b15"/>敎人止休去歇去。坐死禪。守冷竈。不起疑情而將心
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0781a" n="0781a"/>
<lb ed="X" n="0781a01"/><lb ed="R112" n="0997b16"/>待悟者爲是耶。高峰云。工夫如轉石萬仞。直墮深崖。
<lb ed="X" n="0781a02"/><lb ed="R112" n="0997b17"/>更無絲毫隔礙。如此用心。七日不悟。妙上座永墮阿
<lb ed="X" n="0781a03"/><lb ed="R112" n="0997b18"/>鼻地獄。又何常必限人幾十年。經冬過夏。坐破蒲團。
<lb ed="X" n="0781a04"/><lb ed="R112" n="0998a01"/>守工夫窠臼。以沈滯爲極則者耶。總之學家不遇鍛
<lb ed="X" n="0781a05"/><lb ed="R112" n="0998a02"/>鍊。卽受盡茶苦。費盡精神。磨裩擦褲。竭一生之力而
<lb ed="X" n="0781a06"/><lb ed="R112" n="0998a03"/>透脫無門也。師家不知鍛鍊。卽眼空四海。氣吞諸方。
<lb ed="X" n="0781a07"/><lb ed="R112" n="0998a04"/>死守格套。而不能垂手斬劈。卽開爐數十年而等閒
<lb ed="X" n="0781a08"/><lb ed="R112" n="0998a05"/>不出人也。卽或明開導。知<g ref="#CB15081">䇿</g>發。諳接機。愛惜長老體。
<lb ed="X" n="0781a09"/><lb ed="R112" n="0998a06"/>而不肯下身禪堂。卽至堂矣。色身優養慣。而不能隨
<lb ed="X" n="0781a10"/><lb ed="R112" n="0998a07"/>衆經行。驀加啐<g ref="#CB10437">啄</g>。至於懸崖斷索之際。又不能下斬
<lb ed="X" n="0781a11"/><lb ed="R112" n="0998a08"/>關奪命之手。以豁人心<g ref="#CB05577">𮌎</g>。洞人眼目。而咎天下之無
<lb ed="X" n="0781a12"/><lb ed="R112" n="0998a09"/>人材。其果無材耶。抑有材而不知鍛鍊耶。嗚呼。有千
<lb ed="X" n="0781a13"/><lb ed="R112" n="0998a10"/>里馬而不遇孫陽。有楩楠文梓而不經良匠。其爲枉
<lb ed="X" n="0781a14"/><lb ed="R112" n="0998a11"/>抑。可勝道哉。夫知有鍛鍊。則省發不足奇。旣不用鍛
<lb ed="X" n="0781a15"/><lb ed="R112" n="0998a12"/>鍊。聞人家爐鞴。或有省發。則必生疑訕。亦無足怪也。
<lb ed="X" n="0781a16"/><lb ed="R112" n="0998a13"/>語曰。東家點燈。西家暗坐。因<anchor xml:id="nkr_note_add_0781a1601" n="0781a1601"/><anchor xml:id="beg0781a1601" n="0781a1601"/>己<anchor xml:id="end0781a1601"/>之暗坐。而槪謂天下
<lb ed="X" n="0781a17"/><lb ed="R112" n="0998a14"/>之燈燭庭燎盡無是事也。豈理也哉。是以斬關開眼
<lb ed="X" n="0781a18"/><lb ed="R112" n="0998a15"/>極天下難事。而奇功異用。不可不知。有此一法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0781a19"/><lb ed="R112" n="0998a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">研究綱宗第九</cb:mulu><head>研究綱宗第九</head>
<lb ed="X" n="0781a20"/><lb ed="R112" n="0998a17"/><p xml:id="pX63p0781a2001">夫所謂眞禪者。有根本。有綱宗。根本未悟而遽事綱
<lb ed="X" n="0781a21"/><lb ed="R112" n="0998a18"/>宗。則多知多解。障塞悟門。必流爲提唱之禪而眞悟
<lb ed="X" n="0781a22"/><lb ed="R112" n="0998b01"/>亡矣。根本旣悟而撥棄綱宗。則承虗弄影。莾鹵成風。
<lb ed="X" n="0781a23"/><lb ed="R112" n="0998b02"/>必流爲一橛之禪而宗旨滅矣。是故未悟之綱宗不
<lb ed="X" n="0781a24"/><lb ed="R112" n="0998b03"/>必有。旣悟之綱宗不可無也。而世以顢頇儱侗爲宗
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0781b" n="0781b"/>
<lb ed="X" n="0781b01"/><lb ed="R112" n="0998b04"/>門者。徒見世尊拈花。商那竪指。龍樹月輪。伽耶持鑑。
<lb ed="X" n="0781b02"/><lb ed="R112" n="0998b05"/>乃至俱胝一指。<name role="" type="person">馬祖</name>一踏。雪峰毬。禾山鼓。黃檗三頓。
<lb ed="X" n="0781b03"/><lb ed="R112" n="0998b06"/>祕魔一杈等。以爲宗門大機大用。直揵如此也。孤峻
<lb ed="X" n="0781b04"/><lb ed="R112" n="0998b07"/>如此也。獨脫如此也。曰。此直指人心也。不立文字也。
<lb ed="X" n="0781b05"/><lb ed="R112" n="0998b08"/>向上提持也。更與言綱宗一字。則呵爲知解。指爲實
<lb ed="X" n="0781b06"/><lb ed="R112" n="0998b09"/>法矣。詆爲葛藤絡索。斥爲滯名著相矣。嗚呼。孰知乃
<lb ed="X" n="0781b07"/><lb ed="R112" n="0998b10"/>似是而大謬也。世尊拈花。誠直捷矣。何故又曰吾有
<lb ed="X" n="0781b08"/><lb ed="R112" n="0998b11"/>正法眼藏涅槃妙心。實相無相微妙法門。及傳法一
<lb ed="X" n="0781b09"/><lb ed="R112" n="0998b12"/>偈種種言說乎曹溪本來無物。誠孤峻矣。何故五祖
<lb ed="X" n="0781b10"/><lb ed="R112" n="0998b13"/>又云也未見性。重徵至應無所住而生其心乃發大
<lb ed="X" n="0781b11"/><lb ed="R112" n="0998b14"/>悟乎。臨濟遭三頓痛棒。至大愚肋下還拳。誠獨脫矣。
<lb ed="X" n="0781b12"/><lb ed="R112" n="0998b15"/>何故創立七事。惑亂後世乎。雲門於推折足下。廓然
<lb ed="X" n="0781b13"/><lb ed="R112" n="0998b16"/>大悟矣睦州何故又指見雪峰。溫研積諗授以宗印
<lb ed="X" n="0781b14"/><lb ed="R112" n="0998b17"/>乎。旣一悟爲是矣。溫研者何事。密授者何法乎。洞山
<lb ed="X" n="0781b15"/><lb ed="R112" n="0998b18"/>於雲巖無情說法得悟矣。何故又傳寶鏡三昧。立君
<lb ed="X" n="0781b16"/><lb ed="R112" n="0999a01"/>臣偏正功勳等五位。幷三路三滲漏等種種細法乎。
<lb ed="X" n="0781b17"/><lb ed="R112" n="0999a02"/>乃至潙仰之三照三然燈。十九門九十六圓相。法眼
<lb ed="X" n="0781b18"/><lb ed="R112" n="0999a03"/>之十玄六相等。皆悟後建立者旣一悟便了矣。何故
<lb ed="X" n="0781b19"/><lb ed="R112" n="0999a04"/>又增此枝蔓。破壞直捷一路。啓千萬世學家知解乎。
<lb ed="X" n="0781b20"/><lb ed="R112" n="0999a05"/>此必有說矣。蓋參禪一法。打頭喫緊。在乎用<anchor xml:id="nkr_note_add_0781b2001" n="0781b2001"/><anchor xml:id="beg0781b2001" n="0781b2001"/>已<anchor xml:id="end0781b2001"/>前鍛
<lb ed="X" n="0781b21"/><lb ed="R112" n="0999a06"/>法。使透根本。根本旣透。又須知此一著之中。有體有
<lb ed="X" n="0781b22"/><lb ed="R112" n="0999a07"/>用。其爲體也。有明有暗。有背有面。有左有右。有頭有
<lb ed="X" n="0781b23"/><lb ed="R112" n="0999a08"/>尾。其爲用也。則有殺有活。有擒有縱。有推有扶。有擡
<lb ed="X" n="0781b24"/><lb ed="R112" n="0999a09"/>有搦。就對機而言也。則有君有臣。有父有子。有子有
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0781c" n="0781c"/>
<lb ed="X" n="0781c01"/><lb ed="R112" n="0999a10"/>母。有賓有主。就賓主而言也。有順成。有爭分。有暗合。
<lb ed="X" n="0781c02"/><lb ed="R112" n="0999a11"/>有互換。有無賓主之賓主。細而剖之。則有有句無句。
<lb ed="X" n="0781c03"/><lb ed="R112" n="0999a12"/>無句中有句。有句中無句。有雙明。有雙暗。有同生。有
<lb ed="X" n="0781c04"/><lb ed="R112" n="0999a13"/>同死。究而極之。則有向上一機。末後一句。古人所謂
<lb ed="X" n="0781c05"/><lb ed="R112" n="0999a14"/>始到牢關不通凡聖者是也。臨濟有見乎此也。乃於
<lb ed="X" n="0781c06"/><lb ed="R112" n="0999a15"/>直捷之中。立三句三玄三要以正其眼目。建四料揀
<lb ed="X" n="0781c07"/><lb ed="R112" n="0999a16"/>同喝四喝四照用四賓主。分三種機器以盡其機用。
<lb ed="X" n="0781c08"/><lb ed="R112" n="0999a17"/>乃至五家立法。各有門庭。各有閫奧。玄關金鎖。百帀
<lb ed="X" n="0781c09"/><lb ed="R112" n="0999a18"/>千重。陷虎迷師。當機縱奪。如陰符太公之書。不可窺
<lb ed="X" n="0781c10"/><lb ed="R112" n="0999b01"/>也。如五花八門之陣。不可破也。不如是。不足以斷人
<lb ed="X" n="0781c11"/><lb ed="R112" n="0999b02"/>命根而絕人知解也。不如是則學家情關未透。識鎖
<lb ed="X" n="0781c12"/><lb ed="R112" n="0999b03"/>難開。法見不消而通身窠臼也。豈佛祖正法眼藏也
<lb ed="X" n="0781c13"/><lb ed="R112" n="0999b04"/>哉。或曰。所貴乎禪者。以不立文字。不涉名言。超然獨
<lb ed="X" n="0781c14"/><lb ed="R112" n="0999b05"/>脫也。今綱宗一立。則名相紛煩。楷成格則。是增人情
<lb ed="X" n="0781c15"/><lb ed="R112" n="0999b06"/>識。益人知見。而有實法可求也。聰明者必穿鑿。愚魯
<lb ed="X" n="0781c16"/><lb ed="R112" n="0999b07"/>者益懞懂矣。眞悟道者何貴於此乎。曰諸祖所以立
<lb ed="X" n="0781c17"/><lb ed="R112" n="0999b08"/>綱宗者。正爲此也。主人公禪。自謂無情識而渾乎情
<lb ed="X" n="0781c18"/><lb ed="R112" n="0999b09"/>識也。自謂絕知見而純是知見也。自謂無實法而認
<lb ed="X" n="0781c19"/><lb ed="R112" n="0999b10"/>定一機一境。恰墮實法也。有臨濟七事。五家宗旨。用
<lb ed="X" n="0781c20"/><lb ed="R112" n="0999b11"/>妙密鉗錘以鉤錐之。料揀之。剗削之。而知見始消。情
<lb ed="X" n="0781c21"/><lb ed="R112" n="0999b12"/>識始破。實法始忘矣。窮盡萬法而不留一法。是眞直
<lb ed="X" n="0781c22"/><lb ed="R112" n="0999b13"/>捷。透盡諸門而不滯一門。是眞孤峻。徹盡大法小法
<lb ed="X" n="0781c23"/><lb ed="R112" n="0999b14"/>一切綱宗而罵除綱宗是眞獨脫。而豈守繫驢橛。倚
<lb ed="X" n="0781c24"/><lb ed="R112" n="0999b15"/>斷貫索。弄無尾巴猢猻之謂哉。譬之行路者歷九州
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0782a" n="0782a"/>
<lb ed="X" n="0782a01"/><lb ed="R112" n="0999b16"/>四海。遍名山大川。而仍歸本處。忘盡途中影子。是眞
<lb ed="X" n="0782a02"/><lb ed="R112" n="0999b17"/>到家矣。又譬之廣學者。窮盡二酉。蒐盡四庫。穿貫天
<lb ed="X" n="0782a03"/><lb ed="R112" n="0999b18"/>錄石渠之藏。而胷不留一字。是謂博通矣。使足未離
<lb ed="X" n="0782a04"/><lb ed="R112" n="1000a01"/>跬步。而眼空四海。毀天下之行遠者。目未涉經史。而
<lb ed="X" n="0782a05"/><lb ed="R112" n="1000a02"/>空腹高心。呵天下之讀書者。雖三尺童子。知其背謬
<lb ed="X" n="0782a06"/><lb ed="R112" n="1000a03"/>矣。但重根本而疑綱宗爲葛藤爲知見爲實法者。何
<lb ed="X" n="0782a07"/><lb ed="R112" n="1000a04"/>以異是哉。夫抹去綱宗者。不但自<anchor xml:id="nkr_note_add_0782a0701" n="0782a0701"/><anchor xml:id="beg0782a0701" n="0782a0701"/>己<anchor xml:id="end0782a0701"/>宗眼不了。一當
<lb ed="X" n="0782a08"/><lb ed="R112" n="1000a05"/>爲人。動便犯鋒傷手。機境當前而不知踞頭收尾。節
<lb ed="X" n="0782a09"/><lb ed="R112" n="1000a06"/>角誵訛而不解抽爻換象。掠虗弄滑而不能勘辨。對
<lb ed="X" n="0782a10"/><lb ed="R112" n="1000a07"/>打還拳而無法翦除。徒恃鑑覺以爲極則。法門窠臼
<lb ed="X" n="0782a11"/><lb ed="R112" n="1000a08"/>不可言矣。然則悟後之綱宗。又曷可少耶。不見吉祥
<lb ed="X" n="0782a12"/><lb ed="R112" n="1000a09"/>實悟後。天衣懷問洞上五位君臣。如何話會。實曰。我
<lb ed="X" n="0782a13"/><lb ed="R112" n="1000a10"/>這裏一位也無。衣曰。這漢卻有箇見處。柰不識宗旨
<lb ed="X" n="0782a14"/><lb ed="R112" n="1000a11"/>何。乃令五人齊喚實上座而密契奧旨。妙喜曰。金剛
<lb ed="X" n="0782a15"/><lb ed="R112" n="1000a12"/>圈。栗棘蓬。直是難吞難透。到此直下承當得了。大法
<lb ed="X" n="0782a16"/><lb ed="R112" n="1000a13"/>不明。亦柰何不得。又曰。古人差別因緣。大法一明。擧
<lb ed="X" n="0782a17"/><lb ed="R112" n="1000a14"/>起便會。多見今人未有師承。一見人說大法小法。無
<lb ed="X" n="0782a18"/><lb ed="R112" n="1000a15"/>不唾罵。妙喜何故千言萬語。吁嚀大法。果妙喜杜撰
<lb ed="X" n="0782a19"/><lb ed="R112" n="1000a16"/>耶。抑今人自見不到而妄加批駁耶。是故學家根本
<lb ed="X" n="0782a20"/><lb ed="R112" n="1000a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0782a2001" n="0782a2001"/><anchor xml:id="beg0782a2001" n="0782a2001"/>己<anchor xml:id="end0782a2001"/>明。當依止師承溫研密諗。務徹古人堂奧。師家見
<lb ed="X" n="0782a21"/><lb ed="R112" n="1000a18"/>學人<anchor xml:id="nkr_note_add_0782a2101" n="0782a2101"/><anchor xml:id="beg0782a2101" n="0782a2101"/>已<anchor xml:id="end0782a2101"/>透根本。更須以妙密鉗錘。深錐痛劄。務令透
<lb ed="X" n="0782a22"/><lb ed="R112" n="1000b01"/>鋼宗眼目。庶不至彼此承虗接響。而正法眼藏。得永
<lb ed="X" n="0782a23"/><lb ed="R112" n="1000b02"/>遠而流傳矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0782a24"/><lb ed="R112" n="1000b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">精嚴操履第十</cb:mulu><head>精嚴操履第十</head>
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0782b" n="0782b"/>
<lb ed="X" n="0782b01"/><lb ed="R112" n="1000b04"/><p xml:id="pX63p0782b0101">向上一路。千聖不傳。如大火聚。誰敢正眼而<g ref="#CB15111">覷</g>。如塗
<lb ed="X" n="0782b02"/><lb ed="R112" n="1000b05"/>毒鼓。孰能側耳而聽。機先掣電。已屬遲疑。句下精通。
<lb ed="X" n="0782b03"/><lb ed="R112" n="1000b06"/>猶爲狂見。此何事也。而偲偲問操履。踽踽論功勛哉。
<lb ed="X" n="0782b04"/><lb ed="R112" n="1000b07"/>然初祖云。行解相應。名之曰祖。雲居膺祖曰。那邊會
<lb ed="X" n="0782b05"/><lb ed="R112" n="1000b08"/>得了。卻向這邊行履。涌泉曰。見解人多。行解人萬中
<lb ed="X" n="0782b06"/><lb ed="R112" n="1000b09"/>無一。則知從上諸祖。未嘗以行解爲二事也。良以有
<lb ed="X" n="0782b07"/><lb ed="R112" n="1000b10"/>行無解。卽操履精純。不出階級。縱有修爲。皆名癡福。
<lb ed="X" n="0782b08"/><lb ed="R112" n="1000b11"/>有解無行。卽見地超卓。猶是擔板。雖有悟門。皆屬狂
<lb ed="X" n="0782b09"/><lb ed="R112" n="1000b12"/>慧。一者有目無足。一者有尾無頭。均之非究竟也。爲
<lb ed="X" n="0782b10"/><lb ed="R112" n="1000b13"/>長老者。務在鍛鍊人材。料揀偏全。權衡首尾。欲令學
<lb ed="X" n="0782b11"/><lb ed="R112" n="1000b14"/>人成始而成終。果何道哉。學家道眼未開。先令參究
<lb ed="X" n="0782b12"/><lb ed="R112" n="1000b15"/>以鍛其解。敲骨打髓。痛下鍼錐。而行亘緩問。所謂但
<lb ed="X" n="0782b13"/><lb ed="R112" n="1000b16"/>貴子眼正。不說子行履也。大事旣明。卽令操履以鍛
<lb ed="X" n="0782b14"/><lb ed="R112" n="1000b17"/>其行。鳥道玄路。脚下無私。而解始詣實。所謂說得一
<lb ed="X" n="0782b15"/><lb ed="R112" n="1000b18"/>丈。不如行得一尺也。然主法者。不用鋼宗眼目。微細
<lb ed="X" n="0782b16"/><lb ed="R112" n="1001a01"/>勘人。徒取一知半解。遴選人材。則俗禪中。有二種岐
<lb ed="X" n="0782b17"/><lb ed="R112" n="1001a02"/>路。以主人公爲禪者。止認身田主宰動轉施爲。以爲
<lb ed="X" n="0782b18"/><lb ed="R112" n="1001a03"/>佛祖大機大用。無順無逆。一切皆是。謂之作用是性。
<lb ed="X" n="0782b19"/><lb ed="R112" n="1001a04"/>由此儱侗。習氣竊發。遂至不擇飮啖。不揀淨穢以爲
<lb ed="X" n="0782b20"/><lb ed="R112" n="1001a05"/>大道者矣。有人規正。則曰。癡人。佛性豈有二耶。是謂
<lb ed="X" n="0782b21"/><lb ed="R112" n="1001a06"/>以黐膠門而成魔業者也。以豁達空爲禪者。止認本
<lb ed="X" n="0782b22"/><lb ed="R112" n="1001a07"/>來無物。泯默莽蕩。以爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0782b2201" n="0782b2201"/><anchor xml:id="beg0782b2201" n="0782b2201"/>己<anchor xml:id="end0782b2201"/>安身立命。無佛無祖。一
<lb ed="X" n="0782b23"/><lb ed="R112" n="1001a08"/>切皆空。謂之向上巴鼻。由此顢頇。邪見得便。遂至不
<lb ed="X" n="0782b24"/><lb ed="R112" n="1001a09"/>避譏嫌。不顧罪福。而肆行無忌者矣。有人呵諫。則曰
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0782c" n="0782c"/>
<lb ed="X" n="0782c01"/><lb ed="R112" n="1001a10"/>抖子。猶有這箇在乎。是謂以鐵鏟禪而滅因果者也。
<lb ed="X" n="0782c02"/><lb ed="R112" n="1001a11"/>此二者。雖學者之謬。而亦師家之過也。以其不用綱
<lb ed="X" n="0782c03"/><lb ed="R112" n="1001a12"/>宗鍛人。而止取光影。互相印授。根器陋劣者。遂生邪
<lb ed="X" n="0782c04"/><lb ed="R112" n="1001a13"/>解而禍法門矣。蓋師承正則學者之行解必端。而遞
<lb ed="X" n="0782c05"/><lb ed="R112" n="1001a14"/>代相承。如以器傳器而源深流長矣。師承不正。則學
<lb ed="X" n="0782c06"/><lb ed="R112" n="1001a15"/>者之行解必邪。而相襲成風。如烏焉成馬而積薄流
<lb ed="X" n="0782c07"/><lb ed="R112" n="1001a16"/>卑矣。何謂師承正。道眼通徹。而又重操履。雖爲長老。
<lb ed="X" n="0782c08"/><lb ed="R112" n="1001a17"/>凡事一同乎衆。潔其身。苦其志。夙興而夜寐。以勤苦
<lb ed="X" n="0782c09"/><lb ed="R112" n="1001a18"/>先德爲規繩。而冰霜金玉。道行內充。叢林得以矜式。
<lb ed="X" n="0782c10"/><lb ed="R112" n="1001b01"/>斯之謂正也。何謂師承不正。道眼疎狂。而心輕操履。
<lb ed="X" n="0782c11"/><lb ed="R112" n="1001b02"/>一居師位。凡事不同乎衆。美其饌。蠶其衣。早息而晏
<lb ed="X" n="0782c12"/><lb ed="R112" n="1001b03"/>起。以晏安鴆毒爲灑落。而持蠻執抝。呵斥修行。一衆
<lb ed="X" n="0782c13"/><lb ed="R112" n="1001b04"/>無所取則。斯之謂不正也。所以自古至今。佛法興盛。
<lb ed="X" n="0782c14"/><lb ed="R112" n="1001b05"/>第一等修行。出於長老。眞宗澹薄。第一等放逸。亦出
<lb ed="X" n="0782c15"/><lb ed="R112" n="1001b06"/>於長老。長老重操履。則龍天佑順。四衆傾誠。而佛法
<lb ed="X" n="0782c16"/><lb ed="R112" n="1001b07"/>必盛。長老棄行德。則明致人譏。幽招冥譴。而佛法必
<lb ed="X" n="0782c17"/><lb ed="R112" n="1001b08"/>衰。蓋長老懷邪詭行。固非一端。而最異者。行不踰庸
<lb ed="X" n="0782c18"/><lb ed="R112" n="1001b09"/>人。而以假氣魄。作眞佛法。輒呵罵佛祖。鞭撻鬼神。而
<lb ed="X" n="0782c19"/><lb ed="R112" n="1001b10"/>妄擬夫德山臨濟。身現居博地。而以因中人。冐果地
<lb ed="X" n="0782c20"/><lb ed="R112" n="1001b11"/>相。每焚毀經像。踐蹋聖賢。而自比於丹霞佛照皓布
<lb ed="X" n="0782c21"/><lb ed="R112" n="1001b12"/>裩。無南泉歸宗大隨等之徹天眼目。而信意殺傷。自
<lb ed="X" n="0782c22"/><lb ed="R112" n="1001b13"/>云龍象蹴踏。無羅什寶誌布袋濟顚酒仙蜆子等之
<lb ed="X" n="0782c23"/><lb ed="R112" n="1001b14"/>大權示現。而妄飱酒肉。以致破壞律儀。殊不知古聖
<lb ed="X" n="0782c24"/><lb ed="R112" n="1001b15"/>逆行。有古聖之現相。佛祖破執。有佛祖之出身。雖脫
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0783a" n="0783a"/>
<lb ed="X" n="0783a01"/><lb ed="R112" n="1001b16"/>珍著敝。換人眼睛。帶水拖泥。敲人枷鎖。而隱聖現劣。
<lb ed="X" n="0783a02"/><lb ed="R112" n="1001b17"/>隨示神通。帶果行因。旋彰靈異。何甞與癡闇夫凡行
<lb ed="X" n="0783a03"/><lb ed="R112" n="1001b18"/>事。同一顚倒而迷惑哉。今荷擔法門者。無古聖之神
<lb ed="X" n="0783a04"/><lb ed="R112" n="1002a01"/>通。而徒襲其迹。無佛祖之靈異。而但恣其貪。豈非師
<lb ed="X" n="0783a05"/><lb ed="R112" n="1002a02"/>蟲狐種。自陷波旬。退人正信。而敗壞法門也哉。凡此
<lb ed="X" n="0783a06"/><lb ed="R112" n="1002a03"/>者。皆因長老用罔。以致法嗣效尤。展轉流傳。滋蔓魔
<lb ed="X" n="0783a07"/><lb ed="R112" n="1002a04"/>業。古云。其父殺人。其子必且行劫。使省悟之後。深入
<lb ed="X" n="0783a08"/><lb ed="R112" n="1002a05"/>綱宗。敦崇操履。豈有是事哉。潙山曰。參學人雖從緣
<lb ed="X" n="0783a09"/><lb ed="R112" n="1002a06"/>得一念頓悟自理。猶有無始現業流識。法當淨除。晦
<lb ed="X" n="0783a10"/><lb ed="R112" n="1002a07"/>堂曰。余初入道。自恃甚易。退而自省。矛盾極多。遂力
<lb ed="X" n="0783a11"/><lb ed="R112" n="1002a08"/>行三年。方得事事如理。乃至趙州四十年不雜用心。
<lb ed="X" n="0783a12"/><lb ed="R112" n="1002a09"/>香林四十年打成一片。涌泉四十年尙有走作。皆悟
<lb ed="X" n="0783a13"/><lb ed="R112" n="1002a10"/>後事也。先德非不知逆行順行。爲大人境界。而勤苦
<lb ed="X" n="0783a14"/><lb ed="R112" n="1002a11"/>操履。至老而不倦者。識法者懼也。然則鍛鍊衲子。使
<lb ed="X" n="0783a15"/><lb ed="R112" n="1002a12"/>爲後人標榜。法門楷模。精嚴行解。蓋可忽乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0783a16"/><lb ed="R112" n="1002a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">磨治學業第十一</cb:mulu><head>磨治學業第十一</head>
<lb ed="X" n="0783a17"/><lb ed="R112" n="1002a14"/><p xml:id="pX63p0783a1701">大道不在言也。非言無以顯道。佛法不在學也。非學
<lb ed="X" n="0783a18"/><lb ed="R112" n="1002a15"/>無以明法。眞爲生死者。不能離名絕相。叩<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a1801" n="0783a1801"/><anchor xml:id="beg0783a1801" n="0783a1801"/>己<anchor xml:id="end0783a1801"/>而參。而
<lb ed="X" n="0783a19"/><lb ed="R112" n="1002a16"/>馳騖義學。棄本逐末。則聰明不能敵業。博洽豈免苦
<lb ed="X" n="0783a20"/><lb ed="R112" n="1002a17"/>輪。況學之爲道。深廣而靡竟。賾奧而難窮。儒者白首
<lb ed="X" n="0783a21"/><lb ed="R112" n="1002a18"/>窮經。猶苦不給。況惜翦爪而求出世者哉。然欲通宗
<lb ed="X" n="0783a22"/><lb ed="R112" n="1002b01"/>敎。辨古今。明綱宗。識機用。眼目後進。決擇人天。則學
<lb ed="X" n="0783a23"/><lb ed="R112" n="1002b02"/>亦不可少也。夫學有內有外。內學者何。滿龍宮。盈海
<lb ed="X" n="0783a24"/><lb ed="R112" n="1002b03"/>藏。西天此土。梵語唐言。千七百則陳爛葛藤。出世閒
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0783b" n="0783b"/>
<lb ed="X" n="0783b01"/><lb ed="R112" n="1002b04"/>一切著述是也。外學者何。墳典丘索。詩書六藝厔盩
<lb ed="X" n="0783b02"/><lb ed="R112" n="1002b05"/>津逮之藏。國門名山之業。春秋史學。諸子百家。世閒
<lb ed="X" n="0783b03"/><lb ed="R112" n="1002b06"/>一切典籍是也。非內則本業不諳。出世何以利生。非
<lb ed="X" n="0783b04"/><lb ed="R112" n="1002b07"/>外則儒術無聞。入世不能應物。使人謂禪家者流。盡
<lb ed="X" n="0783b05"/><lb ed="R112" n="1002b08"/>空疎而寡學。闇鈍而無知。何以抉佛祖心髓。服天下
<lb ed="X" n="0783b06"/><lb ed="R112" n="1002b09"/>緇素之俊傑哉。或者曰。向上一著。迥絕名言。世尊旣
<lb ed="X" n="0783b07"/><lb ed="R112" n="1002b10"/>明說不立文字。敎外別傳矣。曹溪曰。諸佛妙理。非關
<lb ed="X" n="0783b08"/><lb ed="R112" n="1002b11"/>文字。藥山不說法。曰經有經師。論有論師。爭怪得山
<lb ed="X" n="0783b09"/><lb ed="R112" n="1002b12"/>僧。今欲使人磨治學業。必務貫穿名句。粗識經史。畋
<lb ed="X" n="0783b10"/><lb ed="R112" n="1002b13"/>漁鉛槧。播弄丹黃。變禪門而成文字。增知解而壞先
<lb ed="X" n="0783b11"/><lb ed="R112" n="1002b14"/>宗。必自此始矣。余曰參學二字。諸祖所立。自有次第。
<lb ed="X" n="0783b12"/><lb ed="R112" n="1002b15"/>雖不可重學而棄參。而亦不可單參而廢學也。方其
<lb ed="X" n="0783b13"/><lb ed="R112" n="1002b16"/>根本未明。疑團未破。根無利鈍。皆須苦參。正當參時
<lb ed="X" n="0783b14"/><lb ed="R112" n="1002b17"/>剗盡名言。截盡知見。四面無門而鐵山橫路。眉閒掛
<lb ed="X" n="0783b15"/><lb ed="R112" n="1002b18"/>劍而血濺梵天。留一元字脚。襍毒入心。眼中著屑矣。
<lb ed="X" n="0783b16"/><lb ed="R112" n="1003a01"/>學問云乎哉。其參而得悟也。撲破琉璃甁。放出遼天
<lb ed="X" n="0783b17"/><lb ed="R112" n="1003a02"/>鶻。葢天葢地而敲空作響。透聲透色而枯木龍吟。諸
<lb ed="X" n="0783b18"/><lb ed="R112" n="1003a03"/>祖言句。是甚盌鳴聲。三乘敎義。是甚繫驢橛。德山大
<lb ed="X" n="0783b19"/><lb ed="R112" n="1003a04"/>悟。乃云。窮諸玄辯。如一毫置於太虗。竭世樞機。似一
<lb ed="X" n="0783b20"/><lb ed="R112" n="1003a05"/>滴投於巨壑。使不撥置名言一回大死。以求絕後再
<lb ed="X" n="0783b21"/><lb ed="R112" n="1003a06"/>甦。有如是廓徹。如是奇特乎。是則不可重學而棄參
<lb ed="X" n="0783b22"/><lb ed="R112" n="1003a07"/>也。逮乎疑團破矣。根本明矣。涅槃心易曉。差別智難
<lb ed="X" n="0783b23"/><lb ed="R112" n="1003a08"/>明。古人有言矣。卽涅槃心中。有無窮微細。差別智內。
<lb ed="X" n="0783b24"/><lb ed="R112" n="1003a09"/>有無限誵訛。諸祖機緣。如連環鉤鎖。五家宗旨。如臥
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0783c" n="0783c"/>
<lb ed="X" n="0783c01"/><lb ed="R112" n="1003a10"/>內兵符。言意藏鋒。金磨玉碾而不露。有無交結。蛛絲
<lb ed="X" n="0783c02"/><lb ed="R112" n="1003a11"/>蟻跡而難通。此豈僅當陽廓落。止得一橛者。謂一了
<lb ed="X" n="0783c03"/><lb ed="R112" n="1003a12"/>百了。一徹盡徹哉。溫研積諗。全恃乎學也。況不爲長
<lb ed="X" n="0783c04"/><lb ed="R112" n="1003a13"/>老則<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c0401" n="0783c0401"/><anchor xml:id="beg0783c0401" n="0783c0401"/>已<anchor xml:id="end0783c0401"/>。旣欲居此位。則質疑問難。當與四衆<g ref="#CB00562">䟽</g>通。偈
<lb ed="X" n="0783c05"/><lb ed="R112" n="1003a14"/>頌言句。徵拈別代法語等事。當與學人點竄而開鑿。
<lb ed="X" n="0783c06"/><lb ed="R112" n="1003a15"/>此非可以胡亂而塞責也。且三藏之鴻文。義天浩瀚
<lb ed="X" n="0783c07"/><lb ed="R112" n="1003a16"/>五部之戒法。律海淵宏。具在琅函。傳之梵庋。豈可束
<lb ed="X" n="0783c08"/><lb ed="R112" n="1003a17"/>歸高閣。但儱統而稱禪。甘作生盲。徒輕狂而傲物。法
<lb ed="X" n="0783c09"/><lb ed="R112" n="1003a18"/>門典籍。是事糢糊。治世語言。通身黯黑。叩以宗敎。則
<lb ed="X" n="0783c10"/><lb ed="R112" n="1003b01"/>左支右吾。諮以典章。則面赤語塞。開口則鳴同野干。
<lb ed="X" n="0783c11"/><lb ed="R112" n="1003b02"/>捫舌則醜類啞羊。輒欲冐衣拂。踞曲盝。自稱楊鄭。誑
<lb ed="X" n="0783c12"/><lb ed="R112" n="1003b03"/>諕閭閻。曰某宗某派也。豈不慚愧殺人也哉。禮曰。言
<lb ed="X" n="0783c13"/><lb ed="R112" n="1003b04"/>之無文。行而不遠。故鍛鍊衲子而膠柱一法者。學家
<lb ed="X" n="0783c14"/><lb ed="R112" n="1003b05"/>多不盡其能。陶鑄人材而文<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c1401" n="0783c1401"/><anchor xml:id="beg0783c1401" n="0783c1401"/>采<anchor xml:id="end0783c1401"/>不兼者。法門多不得
<lb ed="X" n="0783c15"/><lb ed="R112" n="1003b06"/>其用。盲人摸象。全無鼻孔者無論矣。鼻孔雖正。而木
<lb ed="X" n="0783c16"/><lb ed="R112" n="1003b07"/>吶無文者。住靜則有餘。利生則不足。破甁非器。人品
<lb ed="X" n="0783c17"/><lb ed="R112" n="1003b08"/>不端者無論矣。人品雖端。而幅幅寡學者。但可與修
<lb ed="X" n="0783c18"/><lb ed="R112" n="1003b09"/>持。不可與扶竪。此雖學家之資器有定。而亦師家爐
<lb ed="X" n="0783c19"/><lb ed="R112" n="1003b10"/>韛不寬之過也。其最偏見者。以曹溪不識字爲護身。
<lb ed="X" n="0783c20"/><lb ed="R112" n="1003b11"/>見學人略究古今。卽呵爲拋家亂走。以德山解黏語
<lb ed="X" n="0783c21"/><lb ed="R112" n="1003b12"/>爲實法。見同住稍研經敎。卽罵爲數寶算沙。以長年
<lb ed="X" n="0783c22"/><lb ed="R112" n="1003b13"/>死坐。埋身鬼窟爲眞佛眞法。見從上知識。稍有著述
<lb ed="X" n="0783c23"/><lb ed="R112" n="1003b14"/>者。卽貶爲知解宗徒。由是天童雪竇。永明佛印。明敎
<lb ed="X" n="0783c24"/><lb ed="R112" n="1003b15"/>覺範。妙喜中峰。璉三生。泉萬卷。皆貶之爲文字善知
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0784a" n="0784a"/>
<lb ed="X" n="0784a01"/><lb ed="R112" n="1003b16"/>識矣。豈不冤哉。夫<name role="" type="person">馬鳴</name>龍樹。何甞不造論。而單傳直
<lb ed="X" n="0784a02"/><lb ed="R112" n="1003b17"/>指。爲西天大祖。曹溪雖示不識字。而說法如雲。金章
<lb ed="X" n="0784a03"/><lb ed="R112" n="1003b18"/>玉句。萬世取則。乃借此躲根。令後生初進。荒唐廢學。
<lb ed="X" n="0784a04"/><lb ed="R112" n="1004a01"/>以至目不識丁。亦可歎矣。嗟乎。天地閒文瀾學海。奇
<lb ed="X" n="0784a05"/><lb ed="R112" n="1004a02"/>才異能。雖云閒氣。然大龍大象。佛祖其骨。錦綉其<g ref="#CB05577">𮌎</g>
<lb ed="X" n="0784a06"/><lb ed="R112" n="1004a03"/>者。法門中亦自不絕。卽資器中下者。善於裁成。亦可
<lb ed="X" n="0784a07"/><lb ed="R112" n="1004a04"/>通達。所貴善知識。因材而磨治。先鍛其悟門。次礱其
<lb ed="X" n="0784a08"/><lb ed="R112" n="1004a05"/>學業。俾有本有文。有德有學。出而播揚宗敎。砥柱頺
<lb ed="X" n="0784a09"/><lb ed="R112" n="1004a06"/>流。卽法門不致掃地。而老胡有望矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0784a10"/><lb ed="R112" n="1004a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">簡練才能第十二</cb:mulu><head>簡練才能第十二</head>
<lb ed="X" n="0784a11"/><lb ed="R112" n="1004a08"/><p xml:id="pX63p0784a1101">明敎嵩曰。尊莫尊乎道。美莫美乎德。道德者世出世
<lb ed="X" n="0784a12"/><lb ed="R112" n="1004a09"/>閒之大寶。不聞以才也。有才而無德。寧有德而無才。
<lb ed="X" n="0784a13"/><lb ed="R112" n="1004a10"/>世法且然。況希佛祖。出生死。練神明。歸寂滅者。所學
<lb ed="X" n="0784a14"/><lb ed="R112" n="1004a11"/>者何事。而才能是問乎。然安椎魯。守拙撲。鍵戶而寡
<lb ed="X" n="0784a15"/><lb ed="R112" n="1004a12"/>營。善一身則可。而以主宰叢林。綱紀衲子。肩法門鉅
<lb ed="X" n="0784a16"/><lb ed="R112" n="1004a13"/>任。竪佛祖高幢。非長才異能。簡練有素。烏能勝任而
<lb ed="X" n="0784a17"/><lb ed="R112" n="1004a14"/>光大哉。故治叢林不可以無才。而亦不可有恃才之
<lb ed="X" n="0784a18"/><lb ed="R112" n="1004a15"/>人。恃才者進。則爲害非細。故推其才。又不可不論其
<lb ed="X" n="0784a19"/><lb ed="R112" n="1004a16"/>德。佛祖門庭。非若世法用人。得使貪使詐。卽跅<anchor xml:id="nkr_note_add_0784a1901" n="0784a1901"/><anchor xml:id="beg0784a1901" n="0784a1901"/>弛<anchor xml:id="end0784a1901"/>之
<lb ed="X" n="0784a20"/><lb ed="R112" n="1004a17"/>才。泛駕之器。可以權衡駕馭者也。然其中最難者。造
<lb ed="X" n="0784a21"/><lb ed="R112" n="1004a18"/>物生人。全才少。偏才多。才德相兼者少。而不相兼者
<lb ed="X" n="0784a22"/><lb ed="R112" n="1004b01"/>多。視其人眞誠厚重。言規行矩。好參學。好修持。其德
<lb ed="X" n="0784a23"/><lb ed="R112" n="1004b02"/>足以服衆矣。而擧以任事。心跋前<g ref="#CB16414">㚄</g>後。支左缺右。而
<lb ed="X" n="0784a24"/><lb ed="R112" n="1004b03"/>一籌莫展。其所短者才也。非德也。視其才便捷敏給
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0784b" n="0784b"/>
<lb ed="X" n="0784b01"/><lb ed="R112" n="1004b04"/>果敢向前。能文雅。能武健。其才足以應變矣。一授以
<lb ed="X" n="0784b02"/><lb ed="R112" n="1004b05"/>事權。則妒賢嫉能。攪羣亂衆。而無慝不露。其所詘者。
<lb ed="X" n="0784b03"/><lb ed="R112" n="1004b06"/>德也。非才也。爲長老者。孰不重德。而事又不可以不
<lb ed="X" n="0784b04"/><lb ed="R112" n="1004b07"/>治。孰不憐才。而僨事者又不可以不去。貴有道焉以
<lb ed="X" n="0784b05"/><lb ed="R112" n="1004b08"/>陶鎔之。成褫之。琢磨之。使剛柔皆可效用。敏鈍總無
<lb ed="X" n="0784b06"/><lb ed="R112" n="1004b09"/>廢材。亦曰簡練以執事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0784b0601" n="0784b0601"/><anchor xml:id="beg0784b0601" n="0784b0601"/>已<anchor xml:id="end0784b0601"/>矣。執事有大小。有內外。
<lb ed="X" n="0784b07"/><lb ed="R112" n="1004b10"/>有左右。有文武。主宰叢林者。缺一而不可。百丈有見
<lb ed="X" n="0784b08"/><lb ed="R112" n="1004b11"/>乎此也。其建立淸規也。先定頭首十局。而次及於列
<lb ed="X" n="0784b09"/><lb ed="R112" n="1004b12"/>職若朝廷用人然。星羅而碁布。絲連而繩牽。務令頭
<lb ed="X" n="0784b10"/><lb ed="R112" n="1004b13"/>目相衛。指臂相捍。用之得其當而叢林整肅。法道行
<lb ed="X" n="0784b11"/><lb ed="R112" n="1004b14"/>矣。此非故抑<anchor xml:id="nkr_note_add_0784b1101" n="0784b1101"/><anchor xml:id="beg0784b1101" n="0784b1101"/>揚<anchor xml:id="end0784b1101"/>而高下之也。因材分有良楛。天資有
<lb ed="X" n="0784b12"/><lb ed="R112" n="1004b15"/>厚薄。能事有勝劣。器量有寬窄。一因其能而器使。而
<lb ed="X" n="0784b13"/><lb ed="R112" n="1004b16"/>人才當矣。然叢林者。又所以陶鎔人根。變化氣質。又
<lb ed="X" n="0784b14"/><lb ed="R112" n="1004b17"/>不宜任其自然。必多其爐韛。拔其尤以厲衆。汰其惰
<lb ed="X" n="0784b15"/><lb ed="R112" n="1004b18"/>以懲餘。賞罰分明而能事出矣。此則治叢林之大綱。
<lb ed="X" n="0784b16"/><lb ed="R112" n="1005a01"/>不可紊亂者也。其有頭角英異。根本綱宗<anchor xml:id="nkr_note_add_0784b1601" n="0784b1601"/><anchor xml:id="beg0784b1601" n="0784b1601"/>已<anchor xml:id="end0784b1601"/>明。可望
<lb ed="X" n="0784b17"/><lb ed="R112" n="1005a02"/>爲種草者。則簡練更當周備。不可輕易放行也。東序
<lb ed="X" n="0784b18"/><lb ed="R112" n="1005a03"/>由下而上。則悅衆以肅諷誦。直歲以領衆務。典座以
<lb ed="X" n="0784b19"/><lb ed="R112" n="1005a04"/>主烹餁。知庫以司會計。副寺以助總理。維那以飭堂
<lb ed="X" n="0784b20"/><lb ed="R112" n="1005a05"/>規。監院都寺以任院事。稍不歷練。紛煩現前。必蕪廢
<lb ed="X" n="0784b21"/><lb ed="R112" n="1005a06"/>而不治矣。西序由卑而尊。則侍者密邇長老。或燒香。
<lb ed="X" n="0784b22"/><lb ed="R112" n="1005a07"/>或衣鉢。或湯藥。記錄書狀。皆以便習學也。而知客以
<lb ed="X" n="0784b23"/><lb ed="R112" n="1005a08"/>職典謁。知浴以興普行。知藏以掌琅函。書記以宰文
<lb ed="X" n="0784b24"/><lb ed="R112" n="1005a09"/>墨。而堂中板首。則堂主後堂。層累而上。則西堂首座。
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0784c" n="0784c"/>
<lb ed="X" n="0784c01"/><lb ed="R112" n="1005a10"/>而四板首所職者。則規矩佛法以佐長老。鍛鍊禪衆
<lb ed="X" n="0784c02"/><lb ed="R112" n="1005a11"/>以接來學。而事乃大備矣。古云。不遇盤根錯節。無以
<lb ed="X" n="0784c03"/><lb ed="R112" n="1005a12"/>別利器。縱有能人。不歷執事。何以陶鍊德器博綜智
<lb ed="X" n="0784c04"/><lb ed="R112" n="1005a13"/>能。非麤疎而任習。卽掣肘而無才。以宰叢林。安得不
<lb ed="X" n="0784c05"/><lb ed="R112" n="1005a14"/>敗事而決裂哉。況從上古錐。欲磨厲人材也。叢林務
<lb ed="X" n="0784c06"/><lb ed="R112" n="1005a15"/>行。無不命歷。潙山古佛。百丈命以典座。雪峰大老。德
<lb ed="X" n="0784c07"/><lb ed="R112" n="1005a16"/>山委以飯頭。乃至楊岐自寶庫司。仰山雪竇知客。雲
<lb ed="X" n="0784c08"/><lb ed="R112" n="1005a17"/>峰化主。五祖磨頭。妙喜東司。百靈知浴。圓通知衆。<g ref="#CB06873">𢌞</g>
<lb ed="X" n="0784c09"/><lb ed="R112" n="1005a18"/>石監修。權直歲。匡桶頭。洞山香燈。大伯知隨。陸沈下
<lb ed="X" n="0784c10"/><lb ed="R112" n="1005b01"/>板。率先苦行。皆所以養其器。老其材。斧斤其質幹。霜
<lb ed="X" n="0784c11"/><lb ed="R112" n="1005b02"/>雪其筋骨。使之任重致遠而柱石法門也。獨至付授
<lb ed="X" n="0784c12"/><lb ed="R112" n="1005b03"/>一事。常不於列職而必於首座西堂者何哉。旣望其
<lb ed="X" n="0784c13"/><lb ed="R112" n="1005b04"/>荷擔法門。必能鍛鍊衲子。方可利益方來。旣期以宰
<lb ed="X" n="0784c14"/><lb ed="R112" n="1005b05"/>斷叢林。必能哮吼當場。不可紹續慧命。若不於板首
<lb ed="X" n="0784c15"/><lb ed="R112" n="1005b06"/>時熟鍊其鉗錘。使牙爪毒辣。推擧其秉拂。使聲光靄
<lb ed="X" n="0784c16"/><lb ed="R112" n="1005b07"/>著。一旦居此位。行此令。豈能不捉衿而露肘哉。嗟見
<lb ed="X" n="0784c17"/><lb ed="R112" n="1005b08"/>近世法門。不講鍛鍊。急於收人。衲子入門。草草付授。
<lb ed="X" n="0784c18"/><lb ed="R112" n="1005b09"/>卽或係執事。不循資例。輕易打發。所至叢林。輒曰某
<lb ed="X" n="0784c19"/><lb ed="R112" n="1005b10"/>以侍者付矣。某以知客付矣。某以寮元直歲付矣。乃
<lb ed="X" n="0784c20"/><lb ed="R112" n="1005b11"/>至某某以禪衆付矣。竟不命以典司。試以盤錯。擧以
<lb ed="X" n="0784c21"/><lb ed="R112" n="1005b12"/>板首。以利其牙爪。鍊其才能。蓄其聲問。是事面牆而
<lb ed="X" n="0784c22"/><lb ed="R112" n="1005b13"/>卽打一印子。明知軟弱而但搭一虗名。不但誤天下
<lb ed="X" n="0784c23"/><lb ed="R112" n="1005b14"/>蒼生。而自弄自誑。門庭倒蹋而不可扶矣。何所取也
<lb ed="X" n="0784c24"/><lb ed="R112" n="1005b15"/>哉。亦知自古無易爲之佛祖。而亦無無能之長老。長
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0785a" n="0785a"/>
<lb ed="X" n="0785a01"/><lb ed="R112" n="1005b16"/>老者。所以範人天。統龍象。爲英靈標準。爲文武權衡。
<lb ed="X" n="0785a02"/><lb ed="R112" n="1005b17"/>則必有道德可以訓人。而亦有才能可以治事。雖潛
<lb ed="X" n="0785a03"/><lb ed="R112" n="1005b18"/>行密用。如愚若魯。而一當大任。則經緯剸割。目無全
<lb ed="X" n="0785a04"/><lb ed="R112" n="1006a01"/>牛。豈非師家爐韛周正。簡練於早也哉。故鍛鍊初機。
<lb ed="X" n="0785a05"/><lb ed="R112" n="1006a02"/>冀其開眼。莫善於敲擊。鍛鍊老參。期其成器。莫精於
<lb ed="X" n="0785a06"/><lb ed="R112" n="1006a03"/>簡練。不由此道而望英賢輩起。蹴踏祖庭。縱或有僥
<lb ed="X" n="0785a07"/><lb ed="R112" n="1006a04"/>倖。而非常法矣。語曰。以不敎民戰。是謂棄之。可爲痛
<lb ed="X" n="0785a08"/><lb ed="R112" n="1006a05"/>哭流涕長太息者此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0785a09"/><lb ed="R112" n="1006a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">謹嚴付授第十三</cb:mulu><head>謹嚴付授第十三</head>
<lb ed="X" n="0785a10"/><lb ed="R112" n="1006a07"/><p xml:id="pX63p0785a1001">鍛鍊之說。旣畢陳於前矣。然欲善始善終。則流傳宜
<lb ed="X" n="0785a11"/><lb ed="R112" n="1006a08"/>愼。何故。苟有佛性。則皆受鍛鍊。旣受鍛鍊。則人可省
<lb ed="X" n="0785a12"/><lb ed="R112" n="1006a09"/>發。然人人可以省發。而不必人人可付授也。昔人云
<lb ed="X" n="0785a13"/><lb ed="R112" n="1006a10"/>上根利智。方可參禪。余甞斥其言爲非是。蓋爐韛所
<lb ed="X" n="0785a14"/><lb ed="R112" n="1006a11"/>以鎔鈍鐵。良醫所以療病人。不明鍛鍊。雖上根利智。
<lb ed="X" n="0785a15"/><lb ed="R112" n="1006a12"/>皆成廢器。況下此者乎。善能鍛鍊。雖鈍鐵病人。亦成
<lb ed="X" n="0785a16"/><lb ed="R112" n="1006a13"/>良材。況上此者乎。有心皆可以作佛。有性皆可以悟
<lb ed="X" n="0785a17"/><lb ed="R112" n="1006a14"/>道。祇在善知識。<g ref="#CB15080">𭺗</g>羅抉剔。刮垢磨光。垢盡明現。如磨
<lb ed="X" n="0785a18"/><lb ed="R112" n="1006a15"/>鏡喩。今不咎鍛鍊之無方。而槪謂中下機器。絕參學
<lb ed="X" n="0785a19"/><lb ed="R112" n="1006a16"/>分。此萬古不破之惑而余切齒者也。然謂一經省發。
<lb ed="X" n="0785a20"/><lb ed="R112" n="1006a17"/>盡可付授。此又知其一而不知其二也。學家而至堪
<lb ed="X" n="0785a21"/><lb ed="R112" n="1006a18"/>付授。必其道眼可以繩宗祖。行德可以範人天。學識
<lb ed="X" n="0785a22"/><lb ed="R112" n="1006b01"/>可以廸後進。爪牙可以擒衲子。然後命之以出世。責
<lb ed="X" n="0785a23"/><lb ed="R112" n="1006b02"/>之以爲人。如印傳印。印文克肖而法門允賴矣卽末
<lb ed="X" n="0785a24"/><lb ed="R112" n="1006b03"/>法時代。全杖難得。異器難求。亦必久久同住。熟知心
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0785b" n="0785b"/>
<lb ed="X" n="0785b01"/><lb ed="R112" n="1006b04"/>行。縱不能超宗異目。亦不至方底圓葢。必有幾種擅
<lb ed="X" n="0785b02"/><lb ed="R112" n="1006b05"/>長。稍近繩墨者而後可。卽不能爲長老而爲靜主。亦
<lb ed="X" n="0785b03"/><lb ed="R112" n="1006b06"/>必道眼明。入品正。具佛祖剛骨。而<g ref="#CB10147">狷</g>介自守。不犯入
<lb ed="X" n="0785b04"/><lb ed="R112" n="1006b07"/>苗稼者而後然。斷非庸陋愚劣。險詖邪僻之輩。所宜
<lb ed="X" n="0785b05"/><lb ed="R112" n="1006b08"/>插足者也。然而法門至今日。流弊不可勝言矣。每見
<lb ed="X" n="0785b06"/><lb ed="R112" n="1006b09"/>主法者。徒守死法而不苦身鍛鍊。則求人省發實難。
<lb ed="X" n="0785b07"/><lb ed="R112" n="1006b10"/>因省發者難求。而又懼斷絕。見一知半解者。不得不
<lb ed="X" n="0785b08"/><lb ed="R112" n="1006b11"/>急急付授。此其故有二。一者止貴根本。不重綱宗。無
<lb ed="X" n="0785b09"/><lb ed="R112" n="1006b12"/>擒拏移換人手脚。則一橛頭禪。苟口角滑利者。皆得
<lb ed="X" n="0785b10"/><lb ed="R112" n="1006b13"/>偷關而過。而下半截深細鍛鍊竟置之不問矣。此儱
<lb ed="X" n="0785b11"/><lb ed="R112" n="1006b14"/>統門頭所以易於付授也。二者長老雖欲擇器。竹篦
<lb ed="X" n="0785b12"/><lb ed="R112" n="1006b15"/>下旣不能出人。而又不甘心寂寞。明知外來生人。一
<lb ed="X" n="0785b13"/><lb ed="R112" n="1006b16"/>知半解。無當於數。而其勢不容留難。稍一簡擇。則其
<lb ed="X" n="0785b14"/><lb ed="R112" n="1006b17"/>人必掉首而去矣。此不知鍛鍊。所以至於泛濫也。以
<lb ed="X" n="0785b15"/><lb ed="R112" n="1006b18"/>余言之。易得者省發。而顧難之如龜毛。如兔角。應難
<lb ed="X" n="0785b16"/><lb ed="R112" n="1007a01"/>者付授。而顧易之如起法名。如納戒子。豈不大顚倒
<lb ed="X" n="0785b17"/><lb ed="R112" n="1007a02"/>哉。誠欲望曹溪正脈。源深而流長。列祖慧命。眞傳而
<lb ed="X" n="0785b18"/><lb ed="R112" n="1007a03"/>正授。則於法嗣之行也。宜囑而又囑。令愼而更愼。共
<lb ed="X" n="0785b19"/><lb ed="R112" n="1007a04"/>堅其壁壘。峻其隄防無令影響音聞者。一傳再傳。漸
<lb ed="X" n="0785b20"/><lb ed="R112" n="1007a05"/>至潰圍而亂正。則法門不至敗壞矣。然則有前輩尊
<lb ed="X" n="0785b21"/><lb ed="R112" n="1007a06"/>宿謹守關鑰。至死而不付一人者如何。曰。此必善知
<lb ed="X" n="0785b22"/><lb ed="R112" n="1007a07"/>識感憤時風。矯枉過正。萬不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0785b2201" n="0785b2201"/><anchor xml:id="beg0785b2201" n="0785b2201"/>已<anchor xml:id="end0785b2201"/>而然。而亦非中道
<lb ed="X" n="0785b23"/><lb ed="R112" n="1007a08"/>也。佛祖慧命。遞代相承。傳流衣法。爲千萬世光明種
<lb ed="X" n="0785b24"/><lb ed="R112" n="1007a09"/>子。泛濫付授誠非。而亦豈以畢竟斷絕爲是。不見世
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0785c" n="0785c"/>
<lb ed="X" n="0785c01"/><lb ed="R112" n="1007a10"/>尊與西天列祖。每當傳法。必苦口曰。傳示將來。毋令
<lb ed="X" n="0785c02"/><lb ed="R112" n="1007a11"/>斷絕乎。但其閒或有人。或無人。或多付。或少付。各有
<lb ed="X" n="0785c03"/><lb ed="R112" n="1007a12"/>定分。不可矯強。貴得其當而<anchor xml:id="nkr_note_add_0785c0301" n="0785c0301"/><anchor xml:id="beg0785c0301" n="0785c0301"/>已<anchor xml:id="end0785c0301"/>。<name role="" type="person">馬祖</name>出善知識八十
<lb ed="X" n="0785c04"/><lb ed="R112" n="1007a13"/>四人。各爲宗主。靡不當器。後來稱人材極盛者。爲雲
<lb ed="X" n="0785c05"/><lb ed="R112" n="1007a14"/>門。爲洞山。爲法眼。爲汾陽。爲黃龍南。爲眞淨文。爲東
<lb ed="X" n="0785c06"/><lb ed="R112" n="1007a15"/>山。爲圓悟。爲妙喜而妙喜付授。世譜列九十餘人。而
<lb ed="X" n="0785c07"/><lb ed="R112" n="1007a16"/>未甞有人議諸老爲濫付也。其衣鉢單傳者。如風穴
<lb ed="X" n="0785c08"/><lb ed="R112" n="1007a17"/>如楊岐。如白雲。如應菴密菴等。雖孤承七鬯。寬能克
<lb ed="X" n="0785c09"/><lb ed="R112" n="1007a18"/>家。而亦未甞必以斷絕爲高也。如必以斷絕爲高。則
<lb ed="X" n="0785c10"/><lb ed="R112" n="1007b01"/>四祖何必從廬阜而遠至牛頭乎。南嶽何必磨甎。船
<lb ed="X" n="0785c11"/><lb ed="R112" n="1007b02"/>子何必覆舟。風穴何必痛哭。大陽何必以頂相皮履。
<lb ed="X" n="0785c12"/><lb ed="R112" n="1007b03"/>直裰寄浮山。使求法器乎。特以善知識行事。或開張
<lb ed="X" n="0785c13"/><lb ed="R112" n="1007b04"/>或守成。或補救。因時施設。各有苦心。不可輕議。時方
<lb ed="X" n="0785c14"/><lb ed="R112" n="1007b05"/>盛也。佛祖挺生。龍象聚集。有智過於師者。不則亦見
<lb ed="X" n="0785c15"/><lb ed="R112" n="1007b06"/>與師齊者。廣大門庭無一而非法器。雖付數十人。乃
<lb ed="X" n="0785c16"/><lb ed="R112" n="1007b07"/>至百人而不爲多。法當開張。不得而不開張也。時方
<lb ed="X" n="0785c17"/><lb ed="R112" n="1007b08"/>季也。師家缺辨驗。學者騖虗名。有付數人。而無一人
<lb ed="X" n="0785c18"/><lb ed="R112" n="1007b09"/>當器者。有付數十人。而無一人。周正出世老。羊質虎
<lb ed="X" n="0785c19"/><lb ed="R112" n="1007b10"/>皮。彼此互相哄誘。卽付一人而亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0785c1901" n="0785c1901"/><anchor xml:id="beg0785c1901" n="0785c1901"/>已<anchor xml:id="end0785c1901"/>非。於是眞善知
<lb ed="X" n="0785c20"/><lb ed="R112" n="1007b11"/>識。寧令斷絕。而走孤高以爲補救。法當補救。不得而
<lb ed="X" n="0785c21"/><lb ed="R112" n="1007b12"/>不補救也。蓋開張之知識處其易。補救之知識處其
<lb ed="X" n="0785c22"/><lb ed="R112" n="1007b13"/>難。易有易之功勳。難亦有難之利益。補救之知識。雖
<lb ed="X" n="0785c23"/><lb ed="R112" n="1007b14"/>云不付。而中流砥柱。道眼具存。曠百世而光明洞然。
<lb ed="X" n="0785c24"/><lb ed="R112" n="1007b15"/>謂之斷絕可乎。泛濫門庭。雖則多付。而日中灌瓜。結
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0786a" n="0786a"/>
<lb ed="X" n="0786a01"/><lb ed="R112" n="1007b16"/>果何在。不轉眼而敗壞狼籍謂之接續可乎。總之明
<lb ed="X" n="0786a02"/><lb ed="R112" n="1007b17"/>綱宗。知鍛鍊。則初步不難出人。悟後不輕放過。謹愼
<lb ed="X" n="0786a03"/><lb ed="R112" n="1007b18"/>與流傳。皆爲法門之幸。毀綱宗。忽鍛鍊。則流傳有濫
<lb ed="X" n="0786a04"/><lb ed="R112" n="1008a01"/>觴之過。太愼又有斷絕之憂。皆非法門之福。雖然如
<lb ed="X" n="0786a05"/><lb ed="R112" n="1008a02"/>是。善知識者。爲佛祖入草求人。爲人天開鑿眼目。寧
<lb ed="X" n="0786a06"/><lb ed="R112" n="1008a03"/>愼無濫寧少而眞。毋多而僞。無俾稂莠稊稗。得以混
<lb ed="X" n="0786a07"/><lb ed="R112" n="1008a04"/>亂嘉種。則慧命必永遠而昌大矣。故余苦口力陳鍛
<lb ed="X" n="0786a08"/><lb ed="R112" n="1008a05"/>鍊。而終之以囑愼流傳。以爲末後一句。夫重綱宗。勤
<lb ed="X" n="0786a09"/><lb ed="R112" n="1008a06"/>鍛鍊。持謹愼。此三法者。皆世所未聞而難行者也。再
<lb ed="X" n="0786a10"/><lb ed="R112" n="1008a07"/>三瀆此。必觸忌諱。然欲使正眼流通。兒孫得力。道必
<lb ed="X" n="0786a11"/><lb ed="R112" n="1008a08"/>繇此。語曰。當言不避截舌。孔子曰。知我者其惟春秋
<lb ed="X" n="0786a12"/><lb ed="R112" n="1008a09"/>乎。罪我者其惟春秋乎。余姑存此說。以就正方來。千
<lb ed="X" n="0786a13"/><lb ed="R112" n="1008a10"/>百世下。復有子雲者出。必知子雲也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0786a14"/>
<lb ed="X" n="0786a15"/>
<lb ed="X" n="0786a16"/>
<lb ed="X" n="0786a17"/>
<lb ed="X" n="0786a18"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1259-B 禪門鍛鍊說<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 1259-B
<lb ed="X" n="0786a19"/><lb ed="R112" n="1008a12"/> 禪門鍛鍊說<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0786a20"/>
<lb ed="X" n="0786a21"/><lb ed="R112" n="1008a13"/><p xml:id="pX63p0786a2101">余實見晚近禪門。死守成規。不諳烹鍛。每致眞宗寂
<lb ed="X" n="0786a22"/><lb ed="R112" n="1008a14"/>寥。法流斷絕。萬不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0786a2201" n="0786a2201"/><anchor xml:id="beg0786a2201" n="0786a2201"/>已<anchor xml:id="end0786a2201"/>。立爲新法。且作死馬醫。若論
<lb ed="X" n="0786a23"/><lb ed="R112" n="1008a15"/>本分一著。言前薦得。猶爲滯殻迷封。句下精通。<anchor xml:id="nkr_note_add_0786a2301" n="0786a2301"/><anchor xml:id="beg0786a2301" n="0786a2301"/>已<anchor xml:id="end0786a2301"/>是
<lb ed="X" n="0786a24"/><lb ed="R112" n="1008a16"/>觸途狂見。悟卽不無。爭柰落在第二頭。汲汲乎講鉗
<pb ed="X" xml:id="X63.1259.0786b" n="0786b"/>
<lb ed="X" n="0786b01"/><lb ed="R112" n="1008a17"/>鎚。論鍛鍊。豈非頭上安頭夢中說夢。弄泥團漢。將來
<lb ed="X" n="0786b02"/><lb ed="R112" n="1008a18"/>認爲實法。不知通變。帶累山僧生陷鐵圍矣。躭源圓
<lb ed="X" n="0786b03"/><lb ed="R112" n="1008b01"/>相。倘遇仰山一火焚之。山僧合掌云。作家作家。是眞
<lb ed="X" n="0786b04"/><lb ed="R112" n="1008b02"/>能善用孫武子。而不爲趙括談兵矣。果有此人。殆斫
<lb ed="X" n="0786b05"/><lb ed="R112" n="1008b03"/>額望之也　晦山叟復書於黃梅四祖方丈。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0775a0901" to="#end0775a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0775a0902" to="#end0775a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0775b1201" to="#end0775b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0775c0801" to="#end0775c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0775c1401" to="#end0775c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0776a0101" to="#end0776a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0776a1701" to="#end0776a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0776c1001" to="#end0776c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0776c1401" to="#end0776c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777a0101" to="#end0777a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777a0901" to="#end0777a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777a1001" to="#end0777a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777b0601" to="#end0777b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777b0901" to="#end0777b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0777b2401" to="#end0777b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0778b1401" to="#end0778b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0778c0701" to="#end0778c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0779b0901" to="#end0779b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0780a0601" to="#end0780a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0780b2301" to="#end0780b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0781a1601" to="#end0781a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0781b2001" to="#end0781b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0782a0701" to="#end0782a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0782a2001" to="#end0782a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0782a2101" to="#end0782a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0782b2201" to="#end0782b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0783a1801" to="#end0783a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0783c0401" to="#end0783c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0783c1401" to="#end0783c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0784a1901" to="#end0784a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="趙文平 (2021-07-27)">弛<note type="cf1">J27nB200_p0582c23</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB04255">𧿇</g></rdg></app>
<app from="#beg0784b0601" to="#end0784b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0784b1101" to="#end0784b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0784b1601" to="#end0784b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0785b2201" to="#end0785b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0785c0301" to="#end0785c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0785c1901" to="#end0785c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0786a2201" to="#end0786a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0786a2301" to="#end0786a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0774001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0774001">目錄新作</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0775a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0775a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0775a0902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0775a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0775b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0775b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0775c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0775c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0775c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0775c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0776a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0776a0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0776a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0776a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0776c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0776c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0776c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0776c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0777b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0777b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0778b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0778b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0778c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0778c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0779b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0779b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0780a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0780a0601">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0780b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0780b2301">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0781a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0781a1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0781b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0781b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0782a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0782a0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0782a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0782a2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0782a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0782a2101">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0782b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0782b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0783a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0783a1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0783c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0783c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0783c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0783c1401">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0784a1901" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X63.0784a19.19" target="#nkr_note_add_0784a1901">弛【CB】，<g ref="#CB04255">𧿇</g>【卍續】</note>
<note n="0784b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0784b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0784b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0784b1101">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0784b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0784b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0785b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0785b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0785c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0785c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0785c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0785c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0786a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0786a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0786a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0786a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>